Türkiye'de esas alınan Hanefî mezhebine ve Diyanet'in yaklaşımına göre umre farz değildir; gücü yeten Müslüman için ömürde bir kez yapılması sünnet-i müekkededir (kuvvetli sünnet). Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde ise ömürde bir kez farzdır. Bir kez yaptıktan sonra tekrar etmek zorunlu değildir, nafile olarak yenilenebilir. Umre kaç kez yapılırsa yapılsın farz olan haccın yerine geçmez.
Umre, Türkiye'de esas alınan Hanefî mezhebine göre farz değil, ömürde bir kez yapılması kuvvetle tavsiye edilen bir sünnettir (sünnet-i müekkede). Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde ise gücü yeten kişiye ömürde bir kez farzdır. Aşağıda bu kısa cevabın pratikte ne anlama geldiğini, umrenin kimlere önerildiğini ve haccın yerine geçip geçmediğini bulacaksınız.
Umre farz mı? Kısa cevap
Umre, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın İslam İlmihali'ndeki ifadeyle "ömürde bir defa" yapılması sünnet olan bir ibadettir; aynı eserde Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre farz olduğu ayrıca not edilir. Mâlikî mezhebi de umreyi Hanefîler gibi sünnet-i müekkede sayar; bazı Hanefî âlimleri ise vacip görüşündedir.
Sünnet-i müekkede, Hz. Peygamber'in (s.a.s.) önem vererek yaptığı ve terk edilmemesi tavsiye edilen sünnettir. Hanefî mezhebine göre umre yapmayan kişi farz terk etmiş sayılmaz; ancak imkânı olduğu hâlde hiç yapmamak büyük bir fazileti kaçırmak demektir. Dört mezhebin görüşlerini ve dayanaklarını karşılaştırmalı tabloyla umre farz mı sünnet mi: mezheplerin görüşü yazımızda bulabilirsiniz.
"Ömürde bir kez" ne anlama gelir?
"Ömürde bir kez" ifadesi, umrenin hükmünün bir defa yapılmakla yerine gelmesi demektir. Hanefî görüşüne göre ömründe bir umre yapan kişi bu sünneti yerine getirmiş olur; Şâfiî ve Hanbelî görüşüne göre de farz yükümlülüğü bir umreyle düşer. Sonraki umrelerin tamamı nafile, yani gönüllü ibadettir.
Bu nedenle "Bir kez umre yaptım, tekrar gitmem gerekir mi?" sorusunun cevabı hayırdır. Tekrar gitmek dinen zorunlu değildir; ama imkânı olanlar için sevap vesilesidir. Diyanet'in ilmihaline göre bir yılda birden fazla umre yapmakta sakınca yoktur; tekrar umrenin kuralları ve umrenin mekruh olduğu günler için umre yılda kaç defa yapılır rehberine bakabilirsiniz.
Umre kimler için önerilir?
Umre, hac için aranan temel şartları taşıyan kişilere önerilir: Müslüman, akıllı ve ergenlik çağına ulaşmış olmak; yolculuğun masraflarını karşılayabilecek maddi imkâna ve tavaf (Kâbe'nin etrafında yedi kez dönmek) ile sa'y (Safâ ve Merve tepeleri arasında yedi kez gidip gelmek) yapabilecek sağlığa sahip olmak. Yol güvenliğinin bulunması da bu şartlar arasındadır. Ayrıntılar için hac ve umrenin farz olma şartları yazımıza göz atabilirsiniz.
Şartları taşıyanlar arasında umreyi öne almak isteyebilecek bazı gruplar şunlardır:
- Hac sırası bekleyenler: Türkiye'de hac kontenjan ve kura sistemiyle yürütüldüğü için sıra bekleyenler, bu süreçte umreyle Kâbe'yi ziyaret edebilir; bu, hac kaydını takip etmenin yerine geçmez.
- Sağlığı yerindeyken gitmek isteyenler: Tavaf ve sa'y uzun yürüyüş gerektirdiği için umreyi bedenen güçlüyken planlamak ibadeti kolaylaştırır.
- Kutsal topraklara ilk kez gidecekler: Umre, ileride yapılacak hac için menasiki (ibadet adımlarını) tanımak açısından da faydalı bir deneyimdir.
- Belirli bir dönemin faziletini hedefleyenler: Ramazan gibi faziletli aylarda umre yapmak isteyenler için erken planlama önemlidir; ayrıntılar Ramazan umresi rehberimizde.
Kadınlar için mahrem (yol arkadaşı) meselesi mezheplere göre farklı değerlendirilir; ayrıntı için umrede kadın için mahrem şartı yazımıza bakın. Diyanet'in hac ve umre irşad yayınları ayrıca, yola çıkmadan önce borçların ödenmesini ve hak sahipleriyle helalleşilmesini manevi hazırlığın parçası olarak vurgular.
Umre haccın yerine geçer mi?
Hayır, umre haccın yerine geçmez. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, haccın belirli zaman ve mekânlarda, kendine özgü şart ve rükünlerle yapılan bir farz olduğunu; birden çok umre veya nafile tavaf yapmakla bu şart ve rükünlerin yerine gelmeyeceğini açıklar. Dolayısıyla hac farz olan kişi kaç kez umreye giderse gitsin hac yükümlülüğü devam eder.
Bu konuda sık karışan nokta, Ramazan'da yapılan umrenin hacca denk olduğunu bildiren hadistir (Tirmizî, Hac, 90 — Diyanet Hac İlmihali'nin verdiği künye). Âlimler bu denkliği sevap bakımından anlar; Ramazan umresi farz olan haccı düşürmez. Umrenin sevap ve faziletine dair rivayetleri umrenin sevabı ve fazileti yazımızda derledik. İki ibadetin menasik farkları için hac ile umre arasındaki fark yazımıza bakabilirsiniz.
Umreye giden kişiye hac farz olur mu?
Umre yapmak ya da Kâbe'yi görmek tek başına haccı farz kılmaz. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre haccın farz olması için hac günlerinde bu ibadetin yapıldığı yerlerde bulunma imkânına sahip olmak gerekir; hac mevsimi dışında Mekke'de bulunup hac günlerinden önce ayrılmak zorunda olan kişiye, sırf orada bulunduğu için hac farz olmaz. Aynı açıklamada, hac günlerine kadar kalma imkânı olan kişinin kalıp haccını yapması gerektiği de belirtilir.
Halk arasında yaygın olan "Kâbe'yi gören hacca gitmek zorundadır" düşüncesi bu yönüyle doğru değildir. Öte yandan hac şartlarını zaten taşıyan kişi, umreye gitsin ya da gitmesin, haccını yapmakla yükümlüdür.
Önce hac mı, önce umre mi?
Hac şartlarını taşıyan kişi için öncelik, farz olan haccı ertelemeden yapmaktır. Umre, Hanefî mezhebine göre sünnet olduğundan haccın alternatifi ya da onu ertelemenin gerekçesi olarak görülmemelidir.
Türkiye'de hac, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kayıt ve kura sistemiyle yürütüldüğünden hac farz olan birçok kişi sıra beklemek durumunda kalır. Bu dönemde hac kaydını yaptırmak ve süreci takip etmek önemlidir; güncel adımlar için Hac 2027 başvuru rehberi yazımıza bakabilirsiniz. Kendi durumunuzla ilgili özel sorular için il veya ilçe müftülüğüne ya da Diyanet'in Alo 190 hattına danışabilirsiniz.
Umreye karar verdiyseniz ilk adımlar
Umreye gitmeye karar verdiyseniz önce dönemi, ardından bütçenize ve ihtiyaçlarınıza uygun programı belirlemeniz gerekir. Pasaport, vize ve sağlık hazırlığı için birkaç hafta ayırmak, yolculuğu ibadete odaklanarak geçirmenizi kolaylaştırır. 7, 10, 14 ve 20 günlük program seçeneklerini ve her turun kendi kaydında belirtilen otel, rehberlik ve yemek bilgilerini görmek için umre programları sayfamızı inceleyebilir, sorularınız için ekibimizle telefon veya WhatsApp üzerinden görüşebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Kaynaklar
- 1.İslam İlmihali — Diyanet İşleri Başkanlığı
- 2.Birden çok umre veya nâfile tavaf yapmak hac ibadeti yerine geçer mi? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
- 3.İmkân bulup Kâbe’yi gören veya umre yapan kişiye hac farz olur mu? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
- 4.Başkası Adına Umre Yapılabilir Mi? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
- 5.Hac İlmihali — Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü
- 6.Umre — TDV İslâm Ansiklopedisi
- 7.Hacı — Türk Dil Kurumu
İlgili hizmet sayfalarımız
Bu yazıdaki konuyla doğrudan ilgili, sitemizdeki ayrıntılı sayfalar.
İslamtur Din Hizmetleri Danışmanı
İslamtur Yayın Kurulu
İslamtur Bilgi Merkezi, hac ve umre yolculuğunu planlayan misafirler için dinî ve pratik rehberler hazırlar. Kişisel dinî durumlarınız için din görevlisine danışmanızı öneririz. Bu yazıyla ilgili sorularınız için bizimle iletişime geçin.