Hac, belirli bir sırayla yerine getirilmesi gereken ibadetlerden oluşur ve gün gün planlanmış bir program çerçevesinde yaşanır. İhram ile başlayan bu yolculuk; Mekke'de tavaf, Arafat'ta vakfe, Müzdelife vakfesi, Mina'da cemre taşlama, ziyaret tavafı ve veda tavafı aşamalarıyla ilerler. Bu rehber, hac günlerinin kaç gün sürdüğünü, her aşamada ne yapıldığını ve saha pratiklerini özetler; menasikin sırası ve hükümleri için hac yapılış sırası rehberimize bakabilirsiniz.
Haccın asıl menasiki Zilhicce'nin 8-13. günleri arasında en fazla 6 günde tamamlanır (12 Zilhicce'de Mina'dan ayrılanlar için 5 gün); 2027'de bu günler 14-19 Mayıs'tır. Aşamalar: 1) mîkattan önce ihrama girme, 2) Mekke'ye varışta temettu hacıları için umre tavafı ve sa'yi (ifrad hacıları için kudüm tavafı), 3) Arefe günü Arafat vakfesi (haccın rüknü), 4) bayram sabahı Müzdelife vakfesi, Akabe cemresine taş, kurban ve tıraş, 5) ziyaret tavafı ve haccın sa'yi, teşrik günlerinde üç cemreye taş ve Mekke'den ayrılırken veda tavafı.
1. Aşama: İhrama Girme ve Mikat'tan Yola Çıkış
Hac yolculuğu ihramla başlar. İhram, hac veya umre yapmaya niyet eden kişinin belirli davranışlardan uzak durarak kutsal yolculuğa hazırlanma halidir. Bu aşamada aday, mikat sınırlarına varmadan önce gerekli hazırlıkları tamamlar.
Önce gusül abdesti alınır, temiz elbiseler giyilir ve erkekler için dikişsiz olan ihram örtüsü kuşanılır. Kadınlar normal, örtünmeye uygun ve sade kıyafetleriyle ihrama girer. Ardından kişinin kalben yaptığı niyet dile getirilir ve telbiye sözü söylenmeye başlanır.
İhrama girdikten sonra bazı kısıtlamalar başlar. Bu kısıtlar arasında koku sürmek, tırnak ve saç kesmek, avlanmak, dikişli elbise giymek (erkekler için) ve eşlerle cinsel ilişkide bulunmak yer alır. İhram halindeyken telbiye sık sık tekrar edilir ve hac adayı bu zikirle yolculuğun manevi atmosferine girer.
Dikkat Edilecekler
Mikat sınırı geçilmeden ihrama girilmesi gerekir. Doğrudan Cidde'ye uçan hacılar Türkiye'deki kalkış havalimanında, uçağa binmeden önce ihrama girer; Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre uçağa bindikten sonra mîkattan önce ihrama girmek de caizdir. Cidde'ye indikten sonra ihrama girmek ise mîkatın ihramsız geçilmesi olur. Uygulama kafile başkanınızın yönlendirmesine göre değişebilir.
İhramlıyken kullanılacak parfümlü sabun ve şampuanlardan kaçınılmalı; kokusuz temizlik ürünleri tercih edilmelidir. Telefon, saat ve belgeler gibi kişisel eşyalar ihrama girmeden önce hazır bulundurulmalıdır.
Pratik İpuçları
İhram örtüsü güvenli bir şekilde sabitlenmeli, hareket sırasında açılmayacak şekilde bağlanmalıdır. Yanınızda yedek ihram bezi bulundurmak olası kirlenmelere karşı faydalı olur.
Telbiyeyi ezberlemek ve yüksek sesle tekrar etmek sünnettir. Hac adayları telbiyeyi birlikte okuyarak manevi bağı artırabilir. Hac ibadetinin temel kavramları hakkında daha fazla bilgi için hac nedir sayfasına bakabilirsiniz.
2. Aşama: Mekke'ye Varış, Umre veya Kudüm Tavafı
Mekke'ye varan hac adayı önce Mescid-i Haram'a girer ve Kâbe'yi gördüğü anda dua eder. Yapılacak ilk tavaf haccın türüne göre değişir: temettu haccı yapanlar umre tavafı ve sa'yini yapıp tıraş olarak ihramdan çıkar, hac için 8 Zilhicce'de yeniden ihrama girer; ifrad haccı yapanlar ise Mekke'ye ilk gelişte sünnet olan kudüm tavafını yapar.
Tavaf, Kâbe'nin etrafında Hacer-i Esved köşesinden başlayarak yedi kez dönülerek yerine getirilir. Erkekler ilk üç turda hızlı ve kararlı yürür (remel), sonrakilerde normal adımlarla dolaşır. Her turun sonunda Hacer-i Esved'e doğru işaret veya öpme hareketi yapılır.
Tavafın ardından iki rekât tavaf namazı kılınır, tercihen Makam-ı İbrahim arkasında. Sonrasında zemzem suyu içilir ve Safa ile Merve arasında sa'y yapılır. Sa'y yedi şavttan oluşur; Hanefî mezhebinde haccın vacibi, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ise rüknüdür.
Tavaf Sırasında Dikkat Edilecekler
Tavaf esnasında kalabalık yoğun olabilir; ritim korunmalı ve itiş kakıştan kaçınılmalıdır. Hacer-i Esved'e ulaşmak zorlaşıyorsa uzaktan işaret etmek yeterlidir.
Abdestli olmak tavaf için gereklidir. Tavaf namazı kılınırken kıbleye doğru durulmalı ve sükunet korunmalıdır.
Pratik İpuçları
Hareketli saatlerde değil, nispeten sakin dönemlerde tavaf yapmak yorgunluğu azaltır. Yaşlı ve rahatsız adaylar tekerlekli sandalye desteğinden faydalanabilir.
Zemzem içerken kıbleye dönmek ve dua etmek sünnettir. Hac yolculuğunun genel yapısını anlamak için hac ile umre arasındaki fark yazısını okuyabilirsiniz.
3. Aşama: Arefe ve Arafat Vakfesi (Haccın En Kritik Rüknü)
Arefe günü (9 Zilhicce), hac ibadetinin en önemli günüdür. Arafat'ta vakfe yapmak haccın rüknüdür; vakfe gerçekleşmeden hac tamamlanmış sayılmaz. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Arafat Mekke'nin yaklaşık 21 km doğusunda, Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre yaklaşık 25 km güneydoğusundadır. Günümüzde izdiham nedeniyle kafileler çoğunlukla 8 Zilhicce'de Mina'ya uğramadan doğrudan Arafat'a çıkar.
Arafat'ta öğle vakti girince öğle ve ikindi namazları birleştirilerek (cem-i takdim) kılınır. Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre vakfe vakti 9 Zilhicce zevalden sonra başlar ve bayramın birinci günü fecr-i sâdıka kadar sürer; gündüz vakfe yapanlar güneş batınca Müzdelife'ye geçer. Vakfe süresince dua, tevbe, telbiye ve zikir sürdürülür.
Arefe gününde hac adayı bol bol dua eder, Kur'an okur ve günahlardan af diler. Vakfenin rüknü, vakit içinde Arafat sınırları içinde kısa bir süre bulunmaktır; Urene vadisi Arafat'a dahil değildir. Arafat vakfesinin anlamı ve adabı için Arefe günü ve Arafat vakfesi yazımıza bakabilirsiniz.
Vakfede Dikkat Edilecekler
Arafat sınırları içinde bulunduğunuzu teyit etmek için çadır veya alan tabelalarına dikkat edilmelidir. Kafileler güneş battıktan sonra Müzdelife'ye hareket eder; bölgeden ayrılmadan önce kafilenin hareket saatini bekleyin.
Sıcaklık yüksek olabilir; bol su içilmeli, gölgede dinlenilmeli ve güneşten korunmak için şemsiye kullanılmalıdır.
Pratik İpuçları
Arefe günü için yanınızda taşıyabileceğiniz küçük bir dua listesi hazırlamak zamanı verimli kullanmanıza yardımcı olur. Kendiniz ve sevdikleriniz için yapılacak duaları önceden planlayın.
Cep telefonunun şarjını korumak için power bank bulundurmak iletişim açısından önemlidir. Kafile görevlilerinin verdiği çadır numarası ve buluşma noktası net biçimde öğrenilmelidir.
4. Aşama: Müzdelife Vakfesi ve Mina'da Akabe Cemresi
Arefe günü güneş battıktan sonra hac adayları sükunetle Müzdelife'ye hareket eder. Müzdelife, Arafat ile Mina arasındaki bölgedir; Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre Hanefî mezhebinde burada bayram sabahı yapılan vakfe haccın vaciplerindendir, geceyi Müzdelife'de geçirmek ise sünnettir. Müzdelife'de akşam ve yatsı namazları yatsı vaktinde birleştirilerek (cem-i te'hîr) kılınır.
Müzdelife'de aday, burada toplanan küçük çakıl taşlarını hazırlar. Bu taşlar Mina'da şeytanı temsil eden cemrelere atılacaktır. Bayram sabahı fecirden sonra sabah namazı kılınır ve güneş doğmadan önce Müzdelife vakfesi yapılır. Vakfe terk edilirse hac bozulmaz, dem gerekir; mazeretlilerin durumu için kafile din görevlisine danışılmalıdır.
Ardından Mina'ya geçilir. Bayramın ilk günü yalnızca Akabe Cemresi'ne (büyük cemre) yedi taş atılır; ilk taşla birlikte telbiyeye son verilir. Akabe cemresine taş atıldıktan sonra temettu ve kıran hacıları kurbanlarını kestirir, ardından tıraş olunur ve ihramdan ilk çıkış gerçekleşir; böylece ihram kısıtlamalarının büyük kısmı kalkar. Bu aşamanın ayrıntısını Müzdelife ve Mina yazımızda bulabilirsiniz.
Cemre Taşlamada Dikkat Edilecekler
Taşlar nohut tanesi büyüklüğünde olmalıdır. Çok büyük taşlar veya başka cisimler kullanılmamalıdır. Taşlar tek tek atılır, hepsi birden elden bırakılmaz.
Kalabalık nedeniyle güvenlik önlemlerine uyulmalı, belirlenen vakitlerde ve köprülerden taşlama yapılmalıdır. Yaşlı ve rahatsız kişiler için gece taşlama uygulaması bazı mezheplerde kolaylık olarak kabul görür.
Pratik İpuçları
Taşları Müzdelife'de önceden toplamak zaman kazandırır. Taşları bir poşette veya kese içinde düzenli taşımak kolaylık sağlar.
Mina çadır alanlarında kimlik kartı ve çadır numarası yanınızda bulundurulmalıdır. Hac yolculuğunun evrak gereksinimleri için hac gerekli evraklar sayfasından bilgi alabilirsiniz.
5. Aşama: Ziyaret Tavafı, Teşrik Günleri ve Veda Tavafı
Akabe cemresine taş atıp tıraş olduktan sonra hac adayı ihramdan ilk çıkışı (tehallül-i evvel) gerçekleştirir. Bayramın günlerinde Mekke'ye gidilerek haccın rüknü olan ziyaret (ifâda) tavafı ve haccın sa'yi yapılır. Bu noktaya kadar ihramın çoğu kısıtı kalkmış olsa da eşlerle ilgili yasak, Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre Akabe taşlaması, kurban, tıraş, ziyaret tavafı ve sa'y tamamlanana kadar (ikinci tehallül) devam eder.
Bayramın 2. ve 3. günlerinde (11-12 Zilhicce) Mina'da üç cemreye zevalden sonra taş atılır. Her cemreye yedi taş atılır ve taşlama sırası küçük cemreden başlayarak orta ve Akabe cemresine doğru ilerler. 12 Zilhicce taşlamasını yapıp Mina'dan ayrılanlar (nefr-i evvel) toplam 49 taş atmış olur; 13 Zilhicce'de de kalanlar dördüncü gün yine üç cemreye taş atar. Bu ritüel, şeytanı temsil eden noktalara taş atarak kötülüğe karşı direnci simgeler.
Mina görevleri tamamlandıktan sonra hac adayı Mekke'ye döner ve veda tavafını yapar. Veda tavafı, Mekke'den ayrılmadan önce Kâbe'yi son kez tavaf etmektir ve Mekke dışında yaşayanlar için vacip kabul edilir. Tavaftan sonra zemzem içilir ve dua edilerek Kâbe'den ayrılınır.
Veda Tavafında Dikkat Edilecekler
Veda tavafı yapılmadan Mekke'den ayrılmamak gerekir. Tavaftan sonra Mekke'de ne kadar kalınabileceği konusunda mezhepler farklı görüştedir; kafile programınızı din görevlinize danışarak planlayın. Diyanet fetvasına göre adet veya lohusalık hâlindeki kadınların veda tavafı yapması vacip değildir ve bu durumda kendilerine bir şey gerekmez.
Tavaf sonrası iki rekât namaz kılınması ve bol bol dua edilmesi tavsiye edilir. Kıbleye dönerek son dualar yapılır.
Pratik İpuçları
Ayrılış öncesi bagaj ve belgeler önceden hazırlanmalı, veda tavafı sonrası zaman kaybı yaşanmamalıdır.
Haccın diğer aşamaları ve menasik ayrıntıları için hac rehberi sayfamıza, başvuru sürecinin işleyişi için 2027 hac bilgilendirme sayfamıza göz atabilirsiniz.
Hac Programında Genel Pratik Bilgiler
Hac menasiki beş ila altı gün içinde tamamlanır; ancak Türkiye'den giden kafileler hac günlerinden haftalar önce yola çıktığı için toplam süre birkaç haftayı bulur. Diyanet takvimine göre 2027 hac günleri şöyledir (Suudi Arabistan'ın ilanı bir gün farklı olabilir):
- 8 Zilhicce (Terviye) – 14 Mayıs 2027: Hac için ihrama girilir; kafileler Mina'ya veya doğrudan Arafat'a çıkar.
- 9 Zilhicce (Arefe) – 15 Mayıs 2027 Cumartesi: Arafat vakfesi.
- 10 Zilhicce (Bayramın 1. günü) – 16 Mayıs 2027 Pazar: Müzdelife vakfesi, Akabe cemresi, kurban, tıraş; ziyaret tavafı bayram günlerinde yapılır.
- 11-12 Zilhicce – 17-18 Mayıs 2027: Mina'da üç cemreye taş atılır.
- 13 Zilhicce (isteğe bağlı) – 19 Mayıs 2027 Çarşamba: Mina'da kalanlar için dördüncü gün taşlaması.
Saha Pratikleri
Hac dönemi hicri takvime göre belirlendiği için miladi takvimde her yıl yaklaşık 11 gün geri kayar. Diyanet'in 2027 hac broşürüne göre 05-15 Zilhicce 1448 (11–21 Mayıs 2027) tarihleri arasında Mekke'de yollar kapatıldığı için otel ile Harem arasında servis hizmeti verilemez; bu günlerde ulaşımı kafile programına göre planlayın.
Program boyunca sağlık, hijyen ve zaman yönetimi büyük önem taşır. Sıcak iklim, yoğun kalabalık ve uzun mesafeler nedeniyle fiziksel hazırlık şarttır. Yürüyüş mesafelerine alışmak için yürüyüş egzersizleri önceden yapılmalıdır.
Kimler Hac Görevini Yerine Getirebilir
Hac görevi; Müslüman, ergenlik çağına gelmiş, akli dengesi yerinde, maddi imkânı ve yolculuğa bedenen gücü yeten kişilere ömürde bir kez farzdır. Kadının mahremi konusunda mezhepler farklı görüştedir; Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre can, mal ve namus güvenliği sağlandığında kadın, yanında eşi veya mahremi bulunma şartı aranmadan hacca gidebilir.
Diyanet organizasyonunun hac ücretleri her yıl Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından ilan edilir ve konaklama türü ile oda tipine göre değişir. Sürecin işleyişi için 2027 hac bilgilendirme sayfasını inceleyebilir, sorularınızı hac sıkça sorulan sorular bölümünden takip edebilirsiniz.
Hazırlık ve Maliyet
Hac yolculuğu öncesi pasaport, aşı kartı ve kesin kayıtta istenen belgeler hazırlanmalıdır. Türkiye'den hac Diyanet kontenjanı ve kura sistemiyle yapıldığı için kayıt ve kayıt yenileme dönemleri Diyanet duyurularından takip edilmelidir.
Diyanet organizasyonunda ücret, ön kayıtta seçilen konaklama türü (Normal Konaklama veya Yakın Mesafe Konaklama) ve oda tipine göre belirlenir. Süreç hakkında daha fazla detay için hac ana sayfasına bakabilirsiniz.
İlgili içerikler
Hac Günlük Programları ile ilgili rehber içeriklerimizi inceleyin.
Hac Nedir? Detaylı Bilgi Alın
