Hacda Şeytan Taşlama (Cemre) Nasıl Yapılır?

Şeytan taşlama, hacıların Kurban Bayramı günlerinde Mina'daki cemrelere yedişer taş atmasıdır. Diyanet Hac İlmihali'ne göre şeytan taşlama ittifakla haccın aslî vaciplerindendir; terki dem gerektirir. Bayramın ilk günü yalnızca Akabe cemresi taşlanır; 11 ve 12 Zilhicce'de, Mina'da kalanlar için 13 Zilhicce'de de üç cemre sırasıyla taşlanır. Bu rehberde hangi gün kaç taş atılacağını, taşlamanın vakitlerini, adım adım yapılışını ve kalabalıkta güvenli taşlama için dikkat edilecekleri anlatıyoruz.

Cemre Nedir, Mina'da Kaç Cemre Vardır?

Cemre, Mina'da taş atılan ve etrafı havuzla çevrili üç noktadan her birinin adıdır; çoğulu "cemerât"tır. Diyanet Hac İlmihali'ne göre taşlama, Hz. İbrâhim, Hâcer ve İsmâil'in şeytanı taşlamasını sembolize eder; şeytana karşı direnişi ifade eder. Diyanet'in anlatımına göre üç cemre şunlardır:

• Küçük cemre (Cemre-i Ûlâ / Suğrâ): Mina'da Mescid-i Hayf'e yakın olan ilk cemre
• Orta cemre (Cemre-i Vustâ): Küçük cemrenin Mekke yönünde, yaklaşık 150 metre ilerisinde
• Büyük cemre (Cemre-i Akabe): Mina'nın Mekke tarafındaki sınırında

Bugün cemreler, kalabalığı dağıtmak için çok katlı olarak inşa edilmiş Cemerat köprüsü üzerinde yer alır; taşlama farklı katlardan yapılabilir.

Hangi Gün Kaç Taş Atılır?

Taş sayısı güne göre değişir; en sık yapılan hata, bayramın ilk günü üç cemrenin birden taşlanmasıdır. Bayramın ilk günü yalnızca Akabe cemresi taşlanır:

• 10 Zilhicce (bayramın 1. günü): Yalnız Akabe cemresine 7 taş
• 11 Zilhicce (bayramın 2. günü): Küçük, orta ve Akabe cemrelerine sırasıyla 7'şer taş, toplam 21
• 12 Zilhicce (bayramın 3. günü): Aynı sırayla 7'şer taş, toplam 21
• 13 Zilhicce (bayramın 4. günü): Bu günün fecri Mina'da giren hacılar için yine 21 taş

Buna göre 12 Zilhicce'de Mina'dan ayrılanlar toplam 49, dördüncü günü de taşlayanlar toplam 70 taş atar. Taşın kaybolma ihtimaline karşı birkaç yedek taş bulundurmak pratik olur.

Taşlama Vakitleri Hanefî Mezhebine Göre Nasıldır?

Hanefî mezhebine göre bayramın ilk günü Akabe cemresinin taşlanma vakti o günün fecr-i sâdık vaktiyle başlar ve ertesi günün fecrine kadar sürer. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre fecirden önce atılan taş geçerli değildir ve yeniden atılması gerekir. Bu taşlamanın güneş doğduktan sonra, öğleden önce yapılması sünnettir. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise Akabe cemresinin taşlama vakti Arefe'yi bayrama bağlayan gece yarısından başlar ve bayramın 4. günü güneş batana kadar sürer. Haccın diğer vakitleri için hac ayları ve vakitleri yazımızdaki tabloya bakabilirsiniz.

Bayramın 2. ve 3. günlerinde taşlama vakti zevalden (öğle vakti) sonra başlar ve ertesi günün fecrine kadar devam eder; zevalden önce atılan taş geçerli olmaz. Bu nedenle kalabalıktan kaçınmak isteyen yaşlılar ve kadınlar akşam veya gece saatlerinde taşlama yapabilir. Taşlama vakti bayramın dördüncü günü güneşin batmasıyla tamamen sona erer. 12 Zilhicce taşlamasını yapan hacı, Hanefîlere göre 13 Zilhicce'nin fecri doğmadan Mina'dan ayrılırsa dördüncü gün taşlaması gerekmez; fecri Mina'da karşılayan ise o günü de taşlar. Bayramın üçüncü günü Mina'dan ayrılmaya nefr-i evvel denir; dayanağı Bakara 2/203. âyettir.

Taşlama Adım Adım Nasıl Yapılır?

Taşlama, her cemreye taşların tek tek ve belirli bir düzenle atılmasıyla yapılır. Kafilenizin belirlediği saatte cemrelere giderken şu adımları izleyin:

1. 1Her cemre için yedi taşı ayrı bir kese veya poşette hazırlayın.
2. 2Cemreye taşın havuza düşeceği bir mesafeye kadar yaklaşın; taşın sütuna değmesi gerekmez, havuza düşmesi yeterlidir.
3. 3Taşları birer birer atın ve her atışta "Bismillâhi Allâhu ekber" deyin. Yedi taşı birden atmak yalnızca bir atış sayılır.
4. 411–13 Zilhicce'de küçük ve orta cemreden sonra kalabalıktan biraz uzaklaşıp kıbleye dönerek dua edin.
5. 5Akabe cemresini taşladıktan sonra durmadan ayrılın; bu cemreden sonra dua için beklenmez.

Bayramın 2. ve 3. günü küçük, orta, büyük sırasına uymak Hanefî mezhebinde sünnettir, uyulmazsa ceza gerekmez; Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ise vaciptir, uyulmazsa dem gerekir.

Bayramın ilk günü Akabe cemresine ilk taş atılınca telbiye kesilir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre abdestsiz yapılan taşlama geçerlidir ve ceza gerektirmez; ancak abdestli olmak daha faziletlidir.

Taşlar Nereden Toplanır, Nasıl Olmalıdır?

Taşlar nohut veya bakla büyüklüğünde, küçük çakıl taşları olmalıdır; iri taş, ayakkabı veya başka eşya atmak doğru değildir. Diyanet'e göre bayramın ilk günü Akabe cemresine atılacak yedi taşı Müzdelife'den toplamak müstehaptır; diğer günlerin taşlarının belirli bir yerden alınması gerekmez.

Pek çok hacı, zaman kazanmak için bütün günlerin taşlarını Müzdelife'de toplar. Cemre havuzunun çevresinde biriken, daha önce atılmış taşların kullanılmaması tavsiye edilir. Müzdelife'de taş toplama ve geceyi geçirme hakkında bilgi için Müzdelife ve Mina rehberine bakabilirsiniz.

Vekâletle Taşlama: Kimler Başkasına Taşlatabilir?

Hastalık, ileri yaş, aşırı güçsüzlük veya engellilik gibi bir mazeret nedeniyle cemrelere gidemeyen hacı, taşlama için başka bir hacıyı vekil tayin edebilir. Vekil önce kendi taşlarını, ardından vekâlet verenin taşlarını atar. Mazeretsiz olarak taşlamayı başkasına yaptırmak ise yeterli olmaz.

Diyanet'e göre mazereti sebebiyle taşlamayı zamanında yapamayanlar, taşlama vaktinin sonu olan bayramın dördüncü günü güneş batışına kadar kaza etmelidir; ilk üç günde eksik kalan taşlar dördüncü gün, o günün taşlarıyla birlikte atılabilir. Tekerlekli sandalye kullanan veya yürümekte zorlanan hacıların hazırlığı için yaşlılar için tekerlekli sandalye rehberine göz atabilirsiniz. Vekâletin şartlarını kafilenizdeki din görevlisiyle netleştirin.

Kalabalıkta Güvenli Taşlama İçin Pratik Öneriler

Cemerat bölgesi, hac boyunca kalabalığın en yoğun olduğu yerlerden biridir ve güvenli taşlama için hacılara belirli saat dilimleri verilir. Şu önlemler hem sizi hem çevrenizdekileri korur:

• Kafilenizin size verdiği saat dilimine ve güvenlik görevlilerinin yönlendirmesine uyun.
• Tek yönlü yürüyüş akışına karşı yürümeyin; taşladıktan sonra bekleme yapmadan çıkışa ilerleyin.
• Yere düşen terlik, çanta veya eşyayı almak için eğilmeyin.
• Yanınıza şemsiye, büyük çanta veya itilmeye yol açacak eşya almayın.
• Yürüyüş mesafesi uzun olduğundan rahat ayakkabı giyin ve su taşıyın.

Uzun yürüyüşlerde ayak şişliği ve su toplaması sık görülür; önlemler için ayak bakımı rehberine bakabilirsiniz.

Taşlamadan Sonra: Kurban, Tıraş ve Ziyaret Tavafı

Bayramın ilk günü Akabe cemresi taşlandıktan sonra temettu ve kıran hacıları şükür kurbanını keser veya kestirir, ardından tıraş olunarak ihramdan ilk çıkış yapılır (tıraş olma adabı); ziyaret tavafı ise bu adımlardan sonra yapılır. İmam Ebû Hanîfe'ye göre taşlama, kurban ve tıraş arasındaki sıra vaciptir; Diyanet'e göre günümüzde fetva ve uygulama bu sıraya uymayana ceza öngörmeyen görüşü esas alır.

Kurbanın kimlere gerektiği ve nasıl kestirildiği için hacda kurban ve hedy rehberine, haccın bütün aşamaları için adım adım hac rehberine ve hac günlük programları sayfasına bakabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Kaynaklar

1. 1.Şeytan Taşlama — Hac ve Umre Fetvaları — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
2. 2.Şeytan nerede ve ne zaman taşlanır? — Diyanet Haber
3. 3.Şeytan taşlama, kurban kesme, saç tıraşı olma ve ziyaret tavafını yapma görevleri arasındaki tertibin hükmü nedir? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
4. 4.Hac İlmihali — Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü