Hac Nasıl Yapılır? Gün Gün Adım Adım Hac Rehberi

Hac; ihrama girip 9 Zilhicce'de Arafat'ta vakfe yapmak, Müzdelife ve Mina'da bulunmak, bayram günlerinde cemreleri taşlamak ve Kâbe'yi tavaf etmekten oluşan bir ibadettir. Haccın asıl menasiki (ibadet adımları) 8–13 Zilhicce arasındaki altı güne yayılır; Diyanet takvimine göre 2027'de bu günler yaklaşık 14–19 Mayıs 2027'ye denk gelir (hac ayları ve 2027 hac takvimi; Suudi Arabistan'daki ay gözlemine göre bir gün kayabilir). Bu rehber haccın gün gün akışını, hangi adımın farz, vacip ya da sünnet olduğunu özetler ve her aşamanın ayrıntısı için ilgili rehbere yönlendirir.

Haccın Farzları, Vacipleri ve Sünnetleri Nelerdir?

Hanefî mezhebine göre haccın farzları üçtür: ihram (haccın şartı), Arafat vakfesi ve ziyaret tavafı (haccın rükünleri). Farzlardan biri eksik kalırsa hac tamamlanmaz. Vaciplerden biri terk edilirse hac geçerli olur, ancak kural olarak ceza (dem, yani Harem bölgesinde bir koyun veya keçi kesmek) gerekir. Sünnetlerin terki ceza gerektirmez ama sevaptan mahrum bırakır.

• Farzlar: İhram, Arafat vakfesi, ziyaret tavafı
• Başlıca vacipler: Mikattan ihrama girmek, sa'y, Müzdelife vakfesi, Müzdelife'de akşam ile yatsıyı birlikte kılmak, cemreleri taşlamak, tıraş olmak veya saçı kısaltmak, temettu ve kıranda şükür kurbanı, mikat dışından gelenler için vedâ tavafı
• Başlıca sünnetler: Kudüm tavafı (ifrad ve kıranda), 8 Zilhicce'yi Mina'da geçirmek, Müzdelife'de gecelemek, bayram gecelerini Mina'da geçirmek

Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre bu sayım Hanefî mezhebine aittir. Şâfiî mezhebinde haccın farzları altı (ihram, vakfe, tavaf, sa'y, tıraş ve bu rükünler arasında tertip), Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde dört (ihram, vakfe, tavaf, sa'y) olarak sayılır.

Kişisel durumlarda (hastalık, özür, bir vacibin kaçırılması) cezanın ne olacağını kafilenizdeki din görevlisine danışarak öğrenin.

Hac Çeşitleri: İfrad, Temettu ve Kıran Arasındaki Fark

Hac, umreyle birlikte yapılıp yapılmamasına göre üç şekilde eda edilir. İfrad haccında yalnızca hacca niyet edilir. Temettu haccında aynı yılın hac aylarında önce umre yapılıp ihramdan çıkılır, sonra hac için yeniden ihrama girilir. Kıran haccında ise hac ile umreye birlikte niyet edilir ve ikisi tek ihramla yapılır.

Hacdan birkaç hafta önce Mekke'ye varan kafilelerde, uzun süre ihramlı kalmamak için temettu haccı yaygın olarak tercih edilir. Hangi türün uygulanacağını ve niyetin nasıl yapılacağını kafile din görevliniz yolculuk öncesinde bildirir.

Hac Öncesi: Mikat, İhram ve Mekke'deki İlk Tavaf

İhram, hac veya umreye niyet edip telbiye getirerek bazı mubah davranışları kendine yasaklamaktır; erkekler dikişsiz iki parça örtü giyer, kadınlar tesettürlü normal kıyafetleriyle ihrama girer. İhrama, mikat denilen sınırı geçmeden girilir. Doğrudan Cidde'ye uçan hacılar için ihrama, Türkiye'deki kalkış havalimanında uçağa binmeden önce girmek en pratik ve yaygın uygulamadır; mîkat sınırı geçilmeden uçakta da ihrama girilebilir. Cidde'ye indikten sonra ihrama girmek, mîkatın ihramsız geçilmesi anlamına gelir. Medine'den gelenler Zülhuleyfe mikatında ihrama girer. Uygulamayı kafile din görevliniz yönlendirir. İhramlıyken nelerden kaçınılacağını ihram yasakları sayfasında bulabilirsiniz.

Mekke'ye varınca yapılacak ilk tavaf hac türüne göre değişir. Temettu haccı yapan kişi kudüm tavafı yapmaz; umre tavafını yapar, Safâ ile Merve arasında sa'y eder, tıraş olur ve ihramdan çıkar. İfrad haccı yapan kişi kudüm tavafını (Mekke'ye varış tavafı, sünnet) yapar ve ihramlı kalır. Kıran haccı yapan kişi önce umrenin tavaf ve sa'yini, ardından kudüm tavafını yapar ve ihramdan çıkmaz. Tavafın uygulamalı anlatımı için tavaf nasıl yapılır rehberine bakabilirsiniz.

8 Zilhicce (Terviye Günü): Hac İhramı ve Hareket

Terviye günü, temettu haccı yapanların Mekke'de, genellikle kaldıkları yerde, hac için ihrama girdiği gündür. İfrad ve kıran hacıları zaten ihramlı olduğundan yeniden ihrama girmez. Sünnet olan, bu gün Mina'ya çıkıp geceyi orada geçirmek ve 9 Zilhicce sabahı Arafat'a hareket etmektir.

Diyanet'in Hac İlmihali, terviye günü Mina'da gecelemenin sünnet olduğunu, ancak günümüzde izdiham nedeniyle terviye günü sabah namazından itibaren otobüslerle doğrudan Arafat'a çıkıldığını belirtir. Bu nedenle birçok organizasyon hacıları 8 Zilhicce'de doğrudan Arafat'taki çadırlara taşır. Terviye gecesini Mina'da geçirmek sünnet olduğundan bu uygulama haccın geçerliliğini etkilemez. Kafilenizin hareket saatini ve yanınıza alacağınız eşyaları rehberiniz önceden duyurur.

9 Zilhicce (Arefe): Arafat Vakfesi

Arafat vakfesi, hacının Arafat sınırları içinde belirli bir vakitte bulunmasıdır ve haccın en temel rüknüdür. Hanefî mezhebine göre vakfenin vakti 9 Zilhicce öğle vaktinden (zeval) bayramın ilk günü fecr-i sâdık vaktine kadardır; bu zaman diliminde Arafat'ta bir an bile bulunan kişi vakfeyi yerine getirmiş olur. Bu vakitte Arafat'ta bulunamayan kişi o yılın haccını kaçırmış olur.

Hacılar günü dua, telbiye, zikir ve istiğfarla geçirir. Gündüz vakfe yapan kişinin güneş batmadan Arafat'tan ayrılmaması gerekir. Vakfenin vakti, yapılışı ve Arefe günü duaları için Arefe günü ve Arafat vakfesi rehberine bakabilirsiniz.

Arefe Gecesi: Müzdelife Vakfesi ve Taş Toplama

Müzdelife, Arafat ile Mina arasındaki alandır. Güneş battıktan sonra Arafat'tan Müzdelife'ye geçilir; akşam namazı Arafat'ta kılınmaz, Müzdelife'de yatsı vaktinde yatsıyla birlikte kılınır. Hanefî mezhebine göre geceyi Müzdelife'de geçirmek sünnettir.

Hanefîlere göre Müzdelife vakfesi bayram sabahı fecir ile güneşin doğuşu arasında yapılır ve vaciptir. Yaşlılık, hastalık veya kalabalık gibi mazereti olanlar gece Mina'ya geçebilir; bu durumda ceza gerekmez. Ruhsatın uygulanıp uygulanmayacağını kafilenizdeki din görevlisi belirler. Bayramın ilk günü Akabe cemresine atılacak yedi taşı Müzdelife'den toplamak müstehaptır. Ruhsatlar ve Mina'daki konaklama için Müzdelife ve Mina rehberine göz atın.

10 Zilhicce (Bayramın 1. Günü): Akabe Cemresi, Kurban, Tıraş ve Ziyaret Tavafı

Bayramın ilk günü Mina'da yalnızca Akabe (büyük) cemresine yedi taş atılır; küçük ve orta cemreler bu gün taşlanmaz. Cemre, Mina'da şeytanı taşlamak için belirlenmiş üç noktadan her biridir. Akabe cemresine ilk taş atılınca telbiye kesilir.

1. 1Akabe cemresini taşlamak: Her taşı tek tek atıp tekbir getirerek yedi taş atılır.
2. 2Şükür kurbanı: Temettu ve kıran hacıları kurbanlarını Harem bölgesinde keser veya vekâletle kestirir; ifrad hacısına kurban gerekmez. Diyanet organizasyonunda kurbanlar vekâlet yoluyla İslam Bankası aracılığıyla kestirilir.
3. 3Tıraş veya kısaltma: Erkekler saçlarını tıraş eder ya da kısaltır, kadınlar saç uçlarından keser. Böylece eşle ilgili yasak dışındaki ihram yasakları kalkar.
4. 4Ziyaret tavafı: Haccın rüknü olan bu tavafın asıl vakti bayramın ilk üç günüdür. Haccın sa'yi daha önce yapılmadıysa tavaftan sonra yapılır. Ziyaret tavafı ve haccın sa'yi de tamamlanınca eşle ilgili yasak kalkar (ikinci tehallül).

İmam Ebû Hanîfe'ye göre ilk üç adım arasındaki sıra vaciptir; Diyanet'in belirttiğine göre günümüzde fetva ve uygulama, bu sıraya uymayana ceza öngörmeyen görüşü esas alır. Hz. Peygamber'e sıra değişikliği sorulduğunda "olur, zorluk yok" cevabını verdiği rivayet edilir (Ebû Dâvûd, Menâsik, 57-67; İbn Mâce, Menâsik, 84). Taşlamanın ayrıntıları için şeytan taşlama rehberine, kurbanın kimlere gerektiği için hacda kurban ve hedy rehberine bakabilirsiniz.

11–12 Zilhicce (İsteğe Bağlı 13): Mina'da Üç Cemre

Bayramın 2. ve 3. günlerinde (11 ve 12 Zilhicce) üç cemre de taşlanır: önce küçük, sonra orta, en son Akabe cemresine yedişer taş, yani günde toplam 21 taş atılır. Hanefî mezhebine göre bu günlerde taşlama vakti zevalden (öğle vakti) sonra başlar ve ertesi günün fecrine kadar sürer; zevalden önce atılan taş geçerli olmaz. Bu günlerin gecelerini Mina'da geçirmek Hanefîlere göre sünnettir.

12 Zilhicce taşlamasını yapan hacı, Hanefîlere göre 13 Zilhicce'nin fecri doğmadan Mina'dan ayrılırsa 13. günü taşlamaz. Fecir vakti Mina'da girerse o gün de üç cemreyi taşlaması gerekir. Buna göre toplam taş sayısı 49, dördüncü gün de taşlayanlar için 70'tir.

Mekke'den Ayrılış: Vedâ Tavafı

Vedâ tavafı, mikat sınırları dışından gelen (âfâkî) hacının Mekke'den ayrılmadan önce yaptığı son tavaftır ve Hanefîlere göre vaciptir. Vakti ziyaret tavafından sonra başlar; ayrılış gününe yakın yapılması müstehaptır. Hanefî mezhebine göre ziyaret tavafından sonra yapılan her nafile tavaf vedâ tavafı yerine geçer. Âdetli veya lohusa kadın vedâ tavafı yapmadan ayrılabilir; kendisine bir şey gerekmez.

Hac programlarının çoğunda Medine ziyareti de yer alır; ancak Medine ziyareti haccın menasikinden değildir ve haccın öncesinde ya da sonrasında yapılabilir. Vedâ tavafının yapılışı için vedâ tavafı rehberine bakabilirsiniz.

Hacca Hazırlık ve Başvuru

Türkiye'den hacca gitmek için Diyanet İşleri Başkanlığı'nın e-Devlet veya il/ilçe müftülükleri üzerinden aldığı ön kayıt ya da kayıt yenileme başvurusunu yapmak, kurada kesin kayıt hakkı kazanmak ve ardından kesin kaydı tamamlamak gerekir. Başvuru adımlarını, organizasyon tercihini ve evrak sürecini hac başvuru rehberinde anlattık.

Hac günlerini çadır, ulaşım ve pratik notlarla birlikte gün gün görmek isterseniz hac günlük programları sayfası kafilenizin planını anlamanıza yardımcı olur. Menasik eğitimlerine katılmak, sahada doğru adımı doğru zamanda atmanın en güvenli yoludur.

Sıkça sorulan sorular

Kaynaklar

1. 1.Temettu haccı ne demektir ve nasıl yapılır? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
2. 2.İfrad haccı ne demektir ve nasıl yapılır? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
3. 3.Şeytan taşlama, kurban kesme, saç tıraşı olma ve ziyaret tavafını yapma görevleri arasındaki tertibin hükmü nedir? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
4. 4.2027 Dini Günler Listesi — Diyanet İşleri Başkanlığı
5. 5.Hac İlmihali — Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü