Arefe Günü ve Arafat Vakfesi Nasıl Yapılır?

Vakfe nedir sorusunun cevabı tek bir cümlede özetlenir: belirli bir vakitte Arafat sınırları içinde bulunmaktır. Arefe günü, Zilhicce ayının 9. günüdür ve hacılar bu gün Arafat'ta vakfe yapar. Arafat vakfesi haccın en temel rüknüdür: vakfesini yapamayan kişinin o yılki haccı gerçekleşmez. Bu yazıda vakfenin vaktini, Arafat'ta günün nasıl geçirildiğini, Arefe günü yapılacak duaları ve hacda olmayanlar için Arefe'nin anlamını anlatıyoruz.

Arafat Vakfesi Nedir, Neden Haccın Rüknüdür?

Arafat vakfesi, hac için ihrama girmiş kişinin Arefe günü Arafat'ta bir süre durmasıdır. Arafat, Mekke'nin yaklaşık 20-25 km doğusunda (TDV İslâm Ansiklopedisi 21 km, Diyanet Hac İlmihali 25 km verir), Harem sınırlarının dışında kalan geniş bir düzlüktür; ortasında Cebel-i Rahme adıyla bilinen tepe bulunur. Hz. Peygamber'in "Hac, Arafat'tır" sözü, vakfenin haccın özü olduğunu ifade eder (Nesâî, Menâsikü'l-hac, 203; İbn Mâce, Menâsik, 57).

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Arafat vakfesi haccın rüknüdür. Diyanet Hac İlmihali'ne göre vakfenin haccın rüknü olduğu konusunda ümmetin icmaı vardır; Arafat vakfesinin tek rüknü, belirlenen zaman diliminde Arafat sınırları içinde kısa bir süre bulunmaktır. Hac için ihrama girdiği hâlde vakfe vaktinde Arafat'ta bulunmayan kişi o yılın haccını kaçırmış (fevât) olur; umre yaparak ihramdan çıkar ve kaçırdığı haccı sonraki yıllarda kaza eder. Bu durumda temettu veya kıran haccına niyet etmiş olsa bile şükür kurbanı gerekmez.

Arafat Vakfesinin Vakti Ne Zaman Başlar ve Biter?

Hanefî mezhebine göre Arafat vakfesinin vakti 9 Zilhicce günü öğle vaktinin girmesiyle (zeval) başlar ve bayramın ilk günü fecr-i sâdık vaktine, yani imsak vaktine kadar sürer. Bu zaman dilimi içinde Arafat sınırlarında bir an bile bulunan kişi vakfe farzını yerine getirmiş olur; uyuyor veya yorgun olması vakfeye engel değildir. Haccın diğer ibadetlerinin vakitleri için hac ayları ve vakitleri yazımızdaki vakit tablosuna bakabilirsiniz.

Vakfeyi gündüz yapan hacının güneş batıncaya kadar Arafat'ta kalması gerekir; güneş batmadan Arafat sınırlarından çıkmak Hanefîlere göre ceza gerektirir. Güneş battıktan sonra Arafat'tan ayrılınır ve akşam namazı Arafat'ta kılınmadan Müzdelife'ye gidilir. Âdetli veya lohusa kadınlar da vakfe yapabilir; vakfe için abdestli olmak şart değildir (âdet döneminde tavaf ve menasik). Diyanet takvimine göre 2027'de Arefe günü 15 Mayıs 2027 Cumartesi'dir; hacılar vakfeyi Suudi Arabistan'ın ilan ettiği Arefe gününde yapar.

Arafat'ta Gün Nasıl Geçirilir?

Arafat günü, kafilenin Arafat'taki çadır alanına ulaşmasıyla başlar. Organizasyona göre hacılar 8 Zilhicce akşamı ya da 9 Zilhicce sabahı Arafat'a getirilir. Arefe günü öğle namazından önce Nemire Mescidi'nde hutbe okunması vakfenin sünnetlerindendir. Gün genel olarak şu sırayla geçer:

1. 1Çadıra yerleşme: Çadır numaranızı ve kafilenizin buluşma noktasını öğrenin; Arafat sınırları içinde olduğunuzu tabelalardan kontrol edin.
2. 2Öğle ve ikindi namazları: Arafat'ta öğle ile ikindinin öğle vaktinde birlikte kılınması (cem-i takdim) sünnettir. Hanefî mezhebinde bu cemin şartları konusunda farklı görüşler olduğundan kafilenizdeki din görevlisinin uygulamasına uyun.
3. 3Vakfe: Zevalden sonra, mümkünse kıbleye dönerek ayakta veya oturarak dua, telbiye, tekbir, tehlil ve istiğfarla meşgul olun.
4. 4Güneş batışını beklemek: Güneş batana kadar Arafat sınırları içinde kalın; yorulduğunuzda çadırda dinlenmek vakfeye engel değildir.
5. 5Müzdelife'ye hareket: Güneş battıktan sonra kafileyle birlikte, akşam namazını kılmadan Müzdelife'ye geçin.

Vakfe için Cebel-i Rahme'ye çıkmak gerekmez; Arafat sınırları içindeki her yer vakfe yeridir. Nemire Mescidi'nin batı ve kuzeyindeki bir bölümü Arafat sınırı dışındaki Urene vadisinde kaldığından vakfe o bölümde yapılmaz (TDV İslâm Ansiklopedisi).

Arefe Günü Hangi Dualar ve Zikirler Yapılır?

Arefe günü, hacılar için duanın en yoğun yapıldığı gündür. Hz. Peygamber, duaların en hayırlısının Arefe günü yapılan dua olduğunu, kendisinin ve önceki peygamberlerin söylediği en hayırlı sözün de "Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr" olduğunu bildirmiştir (Tirmizî, Deavât).

Vakfe boyunca telbiye, istiğfar, salavat ve Kur'an okunur; kişi kendisi, ailesi, anne-babası ve bütün Müslümanlar için dua eder. Dua için belirli bir kalıp şart değildir; kişi kendi dilinde, içinden geldiği gibi dua edebilir. Kalabalık ve sıcakta zamanı verimli kullanmak için dua edeceğiniz kişileri ve konuları önceden küçük bir listeye yazmak işinizi kolaylaştırır. Zikir ve dua önerileri için umrede zikir ve dua rehberine, duanın kabul olduğu diğer mekânlar için duanın kabul olduğu yerler yazımıza da göz atabilirsiniz.

Hacda Olmayanlar İçin Arefe Günü ve Arefe Orucu

Arefe günü, hacda olmayan Müslümanlar için de faziletli bir gündür. Hz. Peygamber, Arefe günü tutulan orucun bir önceki ve bir sonraki yılın günahlarına kefaret olmasını Allah'tan umduğunu bildirmiştir (Müslim, Sıyâm). Arafat'taki hacılar ise vakfe sırasında güçsüz düşmemek için genellikle bu orucu tutmaz; vakfeyi zayıflatacaksa tutmamaları daha uygundur.

Arefe günü sabah namazından itibaren teşrik tekbirleri başlar. Hanefî mezhebine göre farz namazların ardından "Allâhu ekber Allâhu ekber, lâ ilâhe illallâhu vallâhu ekber, Allâhu ekber ve lillâhi'l-hamd" şeklindeki teşrik tekbirini getirmek, bayramın 4. günü ikindi namazına kadar vaciptir.

Arafat'ta Sıcak, Kalabalık ve Güvenlik

Arafat günü, hacıların saatlerce açık alanda ya da çadırda bulunduğu, sıcak ve kalabalığın en yoğun hissedildiği gündür. 2027 haccının Mayıs ortasına denk gelmesi, Arafat'ta yüksek sıcaklık ihtimalini artırır; Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) verilerine göre Mekke'de Mayıs'tan itibaren ortalama en yüksek sıcaklık 40 °C'nin üzerindedir. Şu önlemler günü sağlıklı geçirmenize yardımcı olur:

• Susamayı beklemeden düzenli su için; ağır ve yağlı yiyeceklerden kaçının.
• Gündüz çadır dışına çıkarken şemsiye kullanın ve gölgede kalın.
• Düzenli kullandığınız ilaçları, hac kartınızı ve çadır bilginizi yanınızda taşıyın.
• Kafileden ayrılmayın; Arafat'tan Müzdelife'ye geçiş saatler sürebilir.

Belirtiler ve ilk müdahale için sıcak çarpması ve sıvı kaybı rehberine bakabilirsiniz.

Arafat'tan Sonra: Müzdelife ve Bayram Günleri

Arafat vakfesinden sonra hac, Müzdelife'de geçen gece ve bayram günlerinin Mina programıyla devam eder. Müzdelife'de akşam ve yatsı birlikte kılınır, bayram sabahı vakfe yapılır ve Akabe cemresi için taşlar toplanır; ayrıntılar için Müzdelife ve Mina rehberine bakabilirsiniz.

Haccın bütün aşamalarını sırasıyla görmek isterseniz adım adım hac rehberi ile hac günlük programları sayfası, Arefe'nin haccın genel akışındaki yerini gösterir.

Sıkça sorulan sorular

Kaynaklar

1. 1.Hac için ihrama girdiği hâlde Arafat'a çıkmayan kimsenin (fevât) ne yapması gerekir? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
2. 2.Hac ayları hangileridir? Farz olan vakfe ile tavafın vakti ne zamandır? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
3. 3.2027 Dini Günler Listesi — Diyanet İşleri Başkanlığı
4. 4.Hac İlmihali — Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü
5. 5.Arafat — TDV İslâm Ansiklopedisi