Adet (hayız) dönemindeki kadın ihrama girebilir ve tavaf dışındaki bütün görevleri yapabilir; ihram namazı kılmaz, niyet edip telbiye getirir. Umre tavafını temizlendikten sonra yapar; sa'y tavaftan sonra yapıldığı için o da beklenir. Diyanet'e göre temizlenmeden Mekke'den ayrılmak zorunda kalan kadın, Hanefî mezhebine göre tavafını bu haliyle yapabilir ancak umre için dem (küçükbaş kurban) gerekir; Şâfiî mezhebine göre bu tavaf geçerli olmaz. Kişisel durumunuz için din görevlisine danışın.
Adet (hayız) dönemi umreye engel değildir; adetli kadın ihrama girer, telbiye getirir, dua ve zikirle vakit geçirir, yalnızca umre tavafını temizlendikten sonra yapar. Asıl soru, temizlenmeden Mekke'den ayrılmak zorunda kalındığında ne yapılacağıdır; bu konuda Hanefî ve Şâfiî mezhepleri farklı sonuçlara varır. Bu yazıda Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'nun fetvalarını esas alarak adetli kadının ihram, tavaf, sa'y ve dönüş sürecini anlatıyoruz. Kadınlara özgü konuların genel çerçevesi için kadınlar için umre rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Adetli kadın umre için ihrama girebilir mi?
Evet. Diyanet'in fetvasına göre "Âdetli veya lohusa olmak, ihrama girmeye engel değildir. Dolayısıyla bu hâlde olan bir kadının mîkat sınırlarını geçmeden, ihram namazı kılmaksızın niyet ve telbiye getirmek suretiyle ihrama girmesi gerekir." Niyet ve telbiyenin nasıl yapıldığını umre niyeti nasıl edilir yazımızda anlattık. Mikat, umreye gidenlerin ihramsız geçmemesi gereken sınır noktasıdır; adetli olmak mikatı ihramsız geçmek için bir mazeret sayılmaz.
Diyanet'in fetvasına göre adetli olduğu için ihrama girmeden mikatı geçip Mekke'ye giren kadın, umre görevlerine başlamadan önce bir mikata dönerek ihrama girerse durumu düzelir; dönmez ve bulunduğu yerde ihrama girerse bir dem (küçükbaş kurban) gerekir. Kadın ihramının kıyafetle ilgili kuralları için kadın ihramı ve kıyafeti yazımıza bakabilirsiniz.
Adetli kadın tavaf yapabilir mi?
Hayır. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre âdet halinde tavaf yapmak haramdır. Diyanet'in Hac İlmihali'nde dayanak olarak şu hadis gösterilir: "Nifas ve hayız halinde olan kadınlar mîkâta geldiklerinde guslederler, ihrama girerler ve Kâbe'yi tavaf etmek dışında bütün hac menâsikini yerine getirirler" (Ebû Dâvûd, Menâsik, 10). Tavaf, Kâbe'nin etrafında yedi şavt dönmekten oluşan ve umrenin farzı olan ibadettir.
Mezhepler tavaftaki temizliğin derecesinde ayrılır: Hanefî mezhebine göre hadesten temizlik tavafın vacibidir, Şâfiî mezhebine göre ise geçerlilik şartıdır. Bu fark, özellikle zorunlu durumlarda sonucu değiştirir. Adetli kadın, ihram halini koruyarak temizlenmesini bekler ve temizlendikten sonra gusledip tavafını yapar. Tavafın yapılışı için umre tavafı nasıl yapılır rehberimize bakabilirsiniz.
Adetli kadın sa'y yapabilir mi?
Sa'y, tavaftan sonra yapılması gereken bir ibadettir; tavaftan önce yapılan sa'y geçersizdir. Bu nedenle umre tavafını henüz yapmamış adetli kadın, sa'yi de temizlenip tavafını yaptıktan sonra yapar.
Tavafı temizken tamamladıktan sonra adeti başlayan kadın ise sa'yini yapabilir; TDV İslâm Ansiklopedisi, adetli kadının tavaftan sonra sa'y yapmasında sakınca olmadığını belirtir. Sa'y için abdestli olmak sünnettir, şart değildir. Sa'yin adımları için umre sa'yi nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
Temizlenmeden Mekke'den ayrılmak zorunda kalan kadın ne yapar?
Diyanet'in fetvasına göre, temizlenene kadar Mekke'de kalma imkânı olmayan kadın için Hanefî mezhebinde bir çıkış yolu vardır. Tavafta temizlik farz değil vacip olduğu için kadın tavafını bu haliyle yapabilir; ancak umre tavafı için bir dem (küçükbaş kurban), hacdaki ziyaret tavafı için bedene (büyükbaş kurban) gerekir. Daha sonra temizken bu tavafı yeniden yapma imkânı bulursa ceza düşer.
Şâfiî mezhebine göre ise adetliyken yapılan tavaf hiçbir şekilde geçerli değildir; kadının temizlendikten sonra tavafını yapması gerekir. Diyanet'e göre Hanefî mezhebinde adetliyken umrenin tavaf ve sa'yini yapıp saçını keserek ihramdan çıkan kadına da bir dem gerekir; Şâfiî mezhebinde bu tavaf ve sa'y geçerli sayılmaz ve temizlendikten sonra yeniden yapılır.
Vedâ tavafı adetli kadından düşer mi?
Evet. Vedâ tavafı, Mekke'den ayrılmadan önce yapılan son tavaftır ve hacda vacip bir ibadettir. Diyanet'e göre adetli veya lohusa kadının vedâ tavafı yapması gerekmez; bu haldeki kadın Mekke'den vedâ tavafı yapmadan ayrılabilir ve kendisine herhangi bir ceza gerekmez.
Umre yapan kadın da ayrılış öncesinde adetli olduğu için vedâ tavafını yapamazsa bundan dolayı ceza gerekmez. Ancak umrenin kendi tavafı vedâ tavafı gibi değildir; umre tavafı farz olduğu için yukarıdaki bölümde anlatılan hükümlere tabidir. Hacdaki vedâ tavafının yapılışı için hacda vedâ tavafı yazımıza bakabilirsiniz.
Adet geciktirici ilaç kullanılabilir mi?
Diyanet'e göre ilaçla adeti geciktiren kadının yaptığı ibadetler geçerlidir. Bununla birlikte Din İşleri Yüksek Kurulu, bu ilaçların düzensizliklere yol açabileceğini hatırlatarak kadınların adet düzenlerini değiştiren ilaç kullanmadan, organizasyonun alacağı tedbirler çerçevesinde hac veya umreyi tamamlamalarının daha uygun olduğunu belirtir.
Bu tür ilaçlar tıbbi bir karar gerektirir; kullanıp kullanmamaya, zamanlamaya ve olası yan etkilere kadın hastalıkları uzmanınızla birlikte karar verin. Hamilelik döneminde görülen kanamanın hükmü farklıdır; bu konu için hamile kadın umre yapabilir mi yazımıza bakabilirsiniz.
Adet dönemini hesaba katarak umre nasıl planlanır?
Adet dönemi önceden tahmin edilebildiği için birkaç basit planlama adımı ibadeti zorunlu durumlara düşmeden tamamlamayı kolaylaştırır:
- Umre tarihini döngünüze göre seçin; mümkünse Mekke'de geçireceğiniz günleri adetinizin dışına denk getirin.
- Programın önce Medine, sonra Mekke olmasını tercih etmek, temizlenmeyi beklemek için zaman kazandırabilir.
- Mekke'de daha uzun kalınan programları değerlendirin; İslamtur umre programları 7, 10, 14 ve 20 gün olarak planlanır; Mekke ve Medine'deki gece dağılımı her turun kendi kaydında belirtilir, ayrıntılar için umre programları sayfamıza bakabilirsiniz.
- Durumunuzu rehberinize ve din görevlisine erkenden bildirin; tavaf zamanı buna göre planlanabilir.
Adetli günlerde de umre boyunca telbiye, dua, zikir ve tefekkürle vakit geçirmek mümkündür. Bu süreyi değerlendirmek için umrede zikir ve dua rehberi yazımız fikir verebilir.
Sıkça sorulan sorular
Kaynaklar
- 1.Âdeti bitmeden Mekke'den ayrılmak zorunda kalan kadın bu hâliyle ziyaret veya umre tavafını yapabilir mi? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
- 2.Âdetli ya da lohusa iken umrenin tavaf ve sa'yini yapıp, saçını keserek ihramdan çıkan kadının ne yapması gerekir? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
- 3.Kafilesi Mekke'den ayrılacak olan bir kadının âdet hâli sebebiyle veda tavafı yapamaması durumunda ceza gerekir mi? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
- 4.Kadınların hac veya umrede âdet hâllerini geciktiren veya öne alan ilaç kullanmaları durumunda ibadetleri geçerli midir? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
- 5.Bir kadın, âdetli veya lohusa olduğu için ihrama girmeden mîkâtı geçip Mekke'ye girerse ne yapmalıdır? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
- 6.Sa'y — TDV İslâm Ansiklopedisi
- 7.Hac İlmihali — Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü
- 8.Hac ve umre fetvaları — Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü
İlgili hizmet sayfalarımız
Bu yazıdaki konuyla doğrudan ilgili, sitemizdeki ayrıntılı sayfalar.
İslamtur Din Hizmetleri Danışmanı
İslamtur Yayın Kurulu
İslamtur Bilgi Merkezi, hac ve umre yolculuğunu planlayan misafirler için dinî ve pratik rehberler hazırlar. Kişisel dinî durumlarınız için din görevlisine danışmanızı öneririz. Bu yazıyla ilgili sorularınız için bizimle iletişime geçin.
