Umre Nasıl Yapılır? Adım Adım Rehber

Umre; mikatta niyet ve telbiye ile ihrama girip Kâbe'yi yedi şavt tavaf etmek, iki rekât tavaf namazı kılmak, Safâ ile Merve arasında yedi şavt sa'y yapmak ve saçı tıraş ettirerek ya da kısaltarak ihramdan çıkmaktan oluşur. Hanefî mezhebine göre umrenin farzları ihram ve tavaf, vacipleri ise sa'y ve tıraştır. Bu rehber umrenin tamamını altı adımda özetler; her adımın ayrıntısı için ilgili rehbere bağlantı verir.

Umre Nedir, Farzları ve Vacipleri Nelerdir?

Umre, belirli bir zamana bağlı olmaksızın ihrama girerek Kâbe'yi tavaf etmek, Safâ ile Merve tepeleri arasında sa'y yapmak ve tıraş olup ihramdan çıkmaktan ibaret bir ibadettir. Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde ömürde bir kez umre yapmak sünnet-i müekkede, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde ise farzdır; bazı Hanefî âlimleri umreyi vacip saymıştır. Mezhep görüşlerinin ayrıntısı için umre farz mı sünnet mi yazısına bakabilirsiniz.

Hanefî mezhebinde umrenin unsurları şöyle sınıflandırılır:

• Farzlar: İhram (umrenin şartı) ve tavaf (umrenin rüknü). Umre tavafının ilk dört şavtı farz, kalan üç şavtı vaciptir.
• Vacipler: Safâ ile Merve arasında sa'y yapmak ve saçı tıraş ettirmek ya da kısaltmak.
• Başlıca sünnetler: İhramdan önce gusül, iki rekât ihram namazı, telbiyeyi sık tekrarlamak, tavaf ile sa'yi ara vermeden yapmak.

Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde sa'y ve tıraş da umrenin rüknü sayılır; Mâlikî mezhebinde sa'y rükün, tıraş vaciptir. Bu fark, bir adım eksik kaldığında sonucun değişmesi bakımından önemlidir: Hanefî'ye göre eksik bir vacip genellikle ceza ile telafi edilirken, rükün eksikliği ibadetin tamamlanmasına engel olur.

Umre Adım Adım: Altı Temel Aşama

Umre aşağıdaki sırayla yapılır. Sıranın korunması önemlidir; sa'y ancak geçerli bir tavaftan sonra yapılır, tıraş ise sa'y bittikten sonra olunur.

1. 1Mikata varmadan ihram hazırlığı: gusül veya abdest, kişisel temizlik, erkekler için ihram örtüleri.
2. 2Niyet ve telbiye ile ihrama girmek: bu andan itibaren ihram yasakları başlar.
3. 3Umre tavafı: Hacerülesved hizasından başlayarak Kâbe'nin etrafında yedi şavt.
4. 4Tavaf namazı ve zemzem: mümkünse Makam-ı İbrahim'in arkasında iki rekât namaz.
5. 5Sa'y: Safâ'dan başlayıp Merve'de biten yedi şavt yürüyüş.
6. 6Tıraş veya kısaltma: bununla ihramdan çıkılır ve umre tamamlanır.

1. Mikatta İhrama Hazırlanmak

Mikat, Mekke'ye hac veya umre niyetiyle gelenlerin ihramsız geçemeyeceği sınır noktalarıdır. İhrama girmeden önce gusül abdesti almak, tırnakları kesmek ve vücut temizliği yapmak sünnettir. Erkekler dikişli giysilerini çıkarıp izar (belden aşağıyı örten parça) ve rida (omuzlara alınan parça) denilen iki parça örtüye bürünür; kadınlar ise yüzleri açık kalmak kaydıyla normal tesettür kıyafetleriyle ihrama girer.

Türkiye'den Cidde'ye uçakla gidenler için önemli bir nokta var: Diyanet İşleri Başkanlığı'na göre Cidde mikat sınırının içinde kaldığı için Cidde'de ihrama girilmez. İhrama, Türkiye'deki kalkış havalimanında uçağa binmeden önce girmek en pratik ve yaygın uygulamadır; mîkat sınırı (kuzey ve batıdan gelenler için Cuhfe hizası) geçilmeden uçakta da ihrama girilebilir. Cidde'ye indikten sonra ihrama girmek, mîkatın ihramsız geçilmesi anlamına gelir. Uygulama kafile başkanınızın yönlendirmesine göre değişebilir; şahsî sorularınız için Diyanet'e başvurabilirsiniz. Medine'den Mekke'ye gelenler ise Zülhuleyfe mikatında ihrama girer. Giyiliş adımları için umre ihramı nasıl giyilir rehberine bakabilirsiniz.

2. Niyet ve Telbiye ile İhrama Girmek

İhram örtüsünü giymek tek başına ihrama girmek anlamına gelmez; Hanefî mezhebine göre ihram, umreye niyet edip telbiye getirmekle başlar. Kerahet vakti değilse iki rekât ihram namazı kılınır, ardından kalben niyet edilir; niyet dil ile de söylenebilir: “Allah'ım, umre yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve kabul eyle.” Hemen sonra telbiye getirilir: “Lebbeyk Allâhümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, inne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk, lâ şerîke lek.”

Niyet ve telbiyeden itibaren ihram yasakları başlar: koku sürmek, saç ve tırnak kesmek, erkeklerin dikişli elbise giymesi ve başını örtmesi, cinsel ilişki ve avlanma bunların başlıcalarıdır. Niyetin ayrıntıları için umre niyeti nasıl edilir, bir yasak çiğnendiğinde ne yapılacağı için ihram yasağı çiğnenirse ne olur rehberlerine göz atabilirsiniz.

3. Umre Tavafı

Tavaf, Hacerülesved hizasından başlanarak ve Kâbe sola alınarak Kâbe'nin etrafında yedi defa dönmektir; her tur bir şavt sayılır. Umre yapan kişi tavafa başlarken telbiyeyi keser. Erkekler bu tavaf boyunca ridayı sağ koltuk altından geçirip sol omuz üzerine atarak sağ omzu açık bırakır (ıztıba) ve ilk üç şavtı kısa adımlarla, çalımlı bir yürüyüşle tamamlar (remel).

Hanefî mezhebine göre tavafı abdestli yapmak vaciptir; Şâfiî mezhebinde ise abdest tavafın geçerlilik şartıdır. Tavafta belirli bir dua okumak zorunlu değildir; kişi bildiği dualarla ve kendi diliyle dua edebilir. Şavt sayma, kalabalık ve abdestin bozulması gibi durumlar için umre tavafı nasıl yapılır rehberini okuyun.

4. Tavaf Namazı ve Zemzem

Tavafın yedinci şavtı bitince iki rekât tavaf namazı kılınır; Hanefî mezhebinde bu namaz vaciptir. Mümkünse Makam-ı İbrahim'in arkasında kılınması sünnettir, ancak kalabalıkta Mescid-i Haram'ın uygun herhangi bir yerinde kılmak yeterlidir. Namaz vakti kerahet vakitlerinden birine denk gelirse, o vakit çıktıktan sonra kılınır.

Namazdan sonra zemzem içmek ve dua etmek müstehaptır; imkân varsa Kâbe kapısı ile Hacerülesved arasındaki Mültezem'de de dua edilir. Ardından sa'y için Safâ tepesine yönelinir. Tavaf ile sa'y arasında uzun ara vermemek sünnettir; yorgunluk nedeniyle kısa bir mola vermek ise ibadete zarar vermez.

5. Sa'y

Sa'y, Safâ tepesinden başlayıp Merve'de biten, iki tepe arasında yedi kez yürümektir. Safâ'dan Merve'ye her gidiş ve Merve'den Safâ'ya her dönüş ayrı bir şavt sayılır; bu yüzden dört gidiş ve üç dönüş yapılır, yedinci şavt Merve'de biter. Erkekler yeşil ışıklarla işaretli bölümde hızlı yürür (hervele); kadınlar ve gücü yetmeyenler normal tempoda devam eder.

Sa'yin geçerli olması için geçerli bir tavaftan sonra yapılması gerekir. Sa'y için abdestli olmak şart değil, sünnettir. Safâ ve Merve'deki duruşlar, şavt hesabı ve mola kuralları için umrede sa'y nasıl yapılır rehberine bakabilirsiniz.

6. Tıraş ve İhramdan Çıkış

Sa'y bitince erkekler saçlarını tıraş ettirir (halk) ya da kısaltır (taksîr); başın tamamını tıraş ettirmek daha faziletlidir. Hanefî mezhebine göre ihramdan çıkmak için saçın en az dörtte birinin tıraş edilmesi veya kısaltılması gerekir. Kadınlar tıraş olmaz; Diyanet'e göre saçlarının en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar kesmeleri yeterlidir.

Umrede tıraşla birlikte ihram yasaklarının tamamı kalkar ve umre tamamlanmış olur. Tıraş olmadan normal kıyafet giymek ihram yasağı sayılır ve ceza gerektirir. Erkek ve kadın için ayrıntılar, tıraşın yeri ve unutulması hâli için umrede tıraş olma adabı yazısını okuyun.

Umre Ne Kadar Sürer?

Umrenin ibadet kısmı, yani tavaf, tavaf namazı, sa'y ve tıraş, kalabalığa ve yürüme temposuna bağlı olarak genellikle birkaç saat içinde tamamlanır. Ramazan ve okul tatili gibi yoğun dönemlerde ya da namaz vakitlerine yakın saatlerde bu süre uzayabilir. Yaşlılar ve yürümekte zorlananlar tavaf ve sa'yi tekerlekli sandalyeyle yapabilir.

Umre programları ise Mekke ve Medine konaklamasıyla birlikte planlanır. İslamtur'un umre paketleri program süresine göre 7, 10, 14 ve 20 günlüktür; otelin Harem'e mesafesi, yemek planı ve rehber oranı pakete değil her turun kendi kaydına aittir ve tur kartında yazılı olarak belirtilir. Programları umre paketleri sayfasında karşılaştırabilirsiniz.

Umre Ne Zaman Yapılabilir?

Umre, hac gibi belirli aylara bağlı değildir ve yılın büyük bölümünde yapılabilir. Hanefî mezhebine göre Arefe günü sabahından Kurban Bayramı'nın dördüncü günü güneş batıncaya kadar olan beş günde umre yapmak tahrîmen mekruhtur. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre ise hac yapmaya niyetli olmayanlar bu günlerde de umre yapabilir.

Ramazan ayında yapılan umrenin hacca denk olduğu bildirilir (Tirmizî, Hac, 90); bu denklik sevaptadır ve farz haccın yerine geçmez. Bu yüzden Ramazan en yoğun dönemlerden biridir. Pratikte dönem seçimini hava sıcaklığı, kalabalık ve bütçe belirler. Mekke ve Medine'de yaz aylarında sıcaklık belirgin şekilde artar; ilkbahar, sonbahar ve kış ayları ilk kez gidenler için genellikle daha rahat geçer.

Dinen yıl boyu yapılabilen umre için Suudi makamları idari bir takvim de uygular: Suudi Arabistan umre vizesini Ramazan sonunda keser, umrecilerin Şevval sonuna kadar ülkeden ayrılmasını ister ve hac bitene kadar yeni umre vizesi vermez. Yolculuk planlamadan önce güncel takvimi teyit edin; ayrıntılar için Zilkade ayında umre yazımıza bakabilirsiniz.

Umrede En Sık Yapılan Hatalar

Umrede yapılan hataların çoğu, adımların sırasını ya da ihramın başladığı anı bilmemekten kaynaklanır. Hanefî mezhebinde bu hataların bir kısmı ceza gerektirir; dem, Harem sınırları içinde bir koyun veya keçi kesilmesi, sadaka ise bir fitre miktarı bağış anlamına gelir. En sık karşılaşılan durumlar şunlardır:

• Mikatı ihramsız geçmek: Cidde'ye ihramsız inip ihrama orada girmek bu kapsamdadır. Kişi bir mikata geri dönüp ihrama girerse ceza gerekmez; dönmezse bulunduğu yerde ihrama girer ve dem gerekir.
• Tavafı abdestsiz yapmak: Umre tavafının tamamı veya bir kısmı abdestsiz yapılırsa Hanefî'ye göre dem gerekir; tavaf ve sa'y abdestli olarak yeniden yapılırsa ceza düşer.
• Sa'yden önce tıraş olmak: Hanefî'ye göre kişi ihramdan çıkmış olur, ancak sa'yi yine yapması gerekir; Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre umre sa'yi ihramlı yapılmalıdır, ihramdan çıktıktan sonra yapılırsa dem gerekir.
• Tıraş olmadan elbise giymek: Bir gündüz veya bir gece boyunca sürerse dem, daha kısa sürerse bir fitre miktarı sadaka gerekir.
• Şavt sayısını karıştırmak: Şüphe hâlinde emin olunan en düşük sayı esas alınır ve tavaf ya da sa'y bu sayıdan tamamlanır.

Bu tür durumlar kişiye göre farklılık gösterebildiği için bir hata fark edildiğinde grup rehberine ve din görevlisine danışmak en doğru yoldur. İlk kez gidecekseniz başvurudan dönüşe kadar tüm aşamaları ilk kez umreye gidenler için başlangıç rehberi üzerinden planlayabilirsiniz.

Kadın ve Erkek İçin Uygulama Farkları

Umrenin farz ve vacipleri kadın ve erkek için aynıdır; farklar ihramın biçiminde ve bazı sünnetlerin uygulanışındadır. Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre başlıca farklar şunlardır:

• İhram kıyafeti: Erkekler dikişsiz iki parça örtü (izar ve rida) giyer, başlarını ve ayak üst kemiğini açık bırakır. Kadınlar ise normal, tesettüre uygun kıyafetleriyle ihrama girer; ihramlıyken yüzlerine değecek şekilde örtü örtmezler.
• Telbiye: Erkekler telbiyeyi sesli, kadınlar kendilerinin duyacağı kadar alçak sesle getirir.
• Iztıba ve remel: Ridayı sağ koltuk altından geçirmek (ıztıba) ve ilk üç şavtta çalımlı, kısa adımlarla yürümek (remel) yalnızca erkeklere aittir.
• Sa'yde hızlı yürüme: Safâ ile Merve arasında yeşil ışıklarla işaretli bölümde hızlı yürümek (hervele) erkekler için sünnettir; kadınlar normal yürür.
• Tıraş: Erkekler tıraş olur veya saçlarını kısaltır; kadınlar saçlarını tıraş etmez, yalnızca uçlarından bir miktar keserek kısaltır.

Âdet gören kadının durumu ve kadın misafirlere özel diğer konular için kadınlar için umre rehberi sayfamıza bakabilirsiniz. Pasaport, vize, aşı ve bavul gibi yolculuk öncesi pratik bilgiler ise umre bilgilendirme rehberi içinde yer alır.

Umreden Sonra Mekke'de Neler Yapılır?

Umre tamamlandıktan sonra Mekke'de kalınan günler nafile tavaf, Mescid-i Haram'da cemaatle namaz, Kur'an okuma ve dua ile değerlendirilebilir. Nafile tavaf, umre tavafıyla aynı usulle yapılır ancak ardından sa'y yapılmaz; ıztıba ve remel de yalnızca arkasından sa'y yapılacak tavaflarda uygulanır.

Aynı yolculukta ikinci bir umre yapmak isteyenler, Mekke'deyken Harem sınırlarının dışına, en yaygın olarak Hz. Âişe Mescidi'nin bulunduğu Ten'im'e çıkıp orada ihrama girer ve umre adımlarını baştan uygular. Hanefî mezhebinde veda tavafı hac yapan âfâkîler için vaciptir; yalnızca umre yapanlar için vacip olmasa da Mekke'den ayrılmadan önce bir tavaf yapmak güzel bir davranış olarak görülür. Aynı yolculukta birden fazla umre için umre yılda kaç defa yapılır, nafile tavaf için tavafta Kur'an okuma ve nafile tavaf yazılarına bakabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Kaynaklar

1. 1.Hac İlmihali — Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac ve Umre Eğitim Portalı
2. 2.Umrah visa details — Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı (KSA VISA)
3. 3.İhram — TDV İslâm Ansiklopedisi
4. 4.Umre nasıl yapılır? — Diyanet Haber (Diyanet İşleri Başkanlığı)
5. 5.Âfâkîler Cidde'de ihrama girebilir mi? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
6. 6.Kurban bayramı günlerinde umre yapılabilir mi? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
7. 7.Umre tavafını yapıp sa'yini tamamlamadan saç tıraşı olup ihramdan çıkan kişinin ne yapması gerekir? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
8. 8.Kişi, umre tavafı ve sa'yi arasında veya sa'yini yaptıktan sonra ihramdan çıkmadan önce nâfile tavaf yapabilir mi? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu