Umrede Tıraş Olma Adabı ve İhramdan Çıkış

Umrede traş olmak (doğru yazımıyla tıraş olmak), sa'y tamamlandıktan sonra yapılan ve ihramdan çıkışı sağlayan son adımdır. Erkekler saçlarını tamamen tıraş ettirir (halk) ya da kısaltır (taksîr); başın tamamını tıraş ettirmek daha faziletlidir. Kadınlar tıraş olmaz, Diyanet'e göre saçlarının en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar kesmeleri yeterlidir. Tıraşla birlikte umrede ihram yasaklarının tamamı kalkar. Bu yazı tıraşın hükmünü, erkek ve kadın için uygulamasını ve sık yapılan hataları anlatır.

Umrede Tıraşın Hükmü ve Yeri

Hanefî mezhebine göre umrenin farzları ihram ve tavaf, vacipleri ise sa'y ve tıraştır. Tıraş, umre menâsikinin son adımıdır ve ihramdan çıkmayı sağlar; tıraş olunmadıkça kişi ihramlı sayılır ve bütün ihram yasakları devam eder. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde tıraş umrenin rüknüdür; Mâlikî mezhebinde ise Hanefîlerde olduğu gibi vaciptir. Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre mezheplerin hükmü ve asgari miktar şöyledir:

Umrede tıraşın sırası değişmez: önce umre tavafı ve tavaf namazı, ardından sa'y, en son tıraş yapılır. Diyanet'e göre Hanefî ve Şâfiî mezheplerinde tavaf ve sa'yi ara vermeden yapıp hemen tıraş olmak sünnettir. Tıraşı sa'yden önce yapmak ise ciddi bir hatadır; aşağıda bu durumun hükmü ayrıca açıklanmıştır. Umrenin tüm adımlarını görmek için umre nasıl yapılır rehberine bakabilirsiniz.

Erkekler Umrede Nasıl Tıraş Olur?

Erkekler için iki seçenek vardır: saçı tamamen tıraş ettirmek (halk) ya da kısaltmak (taksîr). Başın tamamını tıraş ettirmek daha faziletli kabul edilir. Hanefî mezhebine göre ihramdan çıkmak için başın en az dörtte birinin tıraş edilmesi veya bu kısımdaki saçların parmak boğumu kadar kısaltılması gerekir; ancak başın tamamını tıraş ettirmek ya da kısaltmak sünnete daha uygundur.

Tıraş makineyle veya ustura ile yapılabilir. Makineyle kısaltma yapılacaksa, saçın gerçekten kısaltıldığından emin olmak için başın her tarafına eşit biçimde uygulanması tercih edilmelidir. Başında saçı olmayanlar ise ihramdan çıkmak için usturayı başlarının üzerinden geçirir. Diyanet'e göre sakal tıraşı ihramdan çıkmak için saç tıraşının yerine geçmez; saçtan önce sakalın en az dörtte biri tıraş edilirse ayrıca dem gerekir.

Tıraş Nerede Yapılır?

Hanefî mezhebinde umre tıraşının Harem sınırları içinde yapılması gerekir; Mekke şehir merkezi ve Mescid-i Haram çevresi bu sınırların içindedir. Merve tarafındaki çıkışların yakınında ve Harem çevresindeki otellerde çok sayıda berber bulunur; grup programlarında rehber genellikle tıraş için bir buluşma noktası belirler.

İhramdan çıkma aşamasına gelmiş kişiler birbirini tıraş edebilir. Diyanet'e göre ihramdan çıkma aşamasına gelen kişi, ihramlı veya ihramsız başkasını tıraş edebilir ve bunun için bir ceza gerekmez. Bu nedenle eşler veya aynı gruptaki arkadaşlar, sa'yleri bittikten sonra birbirlerinin saçını kısaltabilir.

Kadınlar Umrede Saçlarını Nasıl Keser?

Kadınlar umrede tıraş olmaz. Diyanet'e göre ihramlı bir kadının ihramdan çıkmak için saçının en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar kesmesi yeterlidir; Şâfiî mezhebinde en az üç tel saçın kesilmesiyle de ihramdan çıkılır. Uygulamada saçın tamamı toplanıp uçlarından bir parmak boğumu kadar kesilmesi, Hanefî ölçüsünün yerine getirildiğinden emin olmanın kolay yoludur. Hac İlmihali'ne göre kesilen miktar bu ölçüden az olursa dem gerekir.

Kesim işlemi tesettürü bozmayacak şekilde, kapalı bir ortamda ve makasla yapılmalıdır. Saçı kadının kendisi, eşi, bir mahremi veya başka bir kadın kesebilir; kalabalık bir alanda başörtüsünü açarak kesim yapmak doğru değildir. Bu nedenle kadınların kesim işlemini otel odasında yapması en pratik yoldur. Kadın ihramı ve kıyafetiyle ilgili ayrıntılar için kadın ihramı ve kıyafeti yazısına bakabilirsiniz.

Tıraştan Sonra Neler Serbest Olur?

Umrede tıraş olunduğu anda ihram yasaklarının tamamı kalkar: normal kıyafet giyilebilir, koku sürülebilir, tırnak kesilebilir ve eşler arasındaki cinsel ilişki yasağı da sona erer. Hacda ihramdan çıkış iki aşamalı olup cinsel ilişki yasağı ziyaret tavafına kadar sürer; umrede böyle bir ayrım yoktur.

Tıraştan sonra Mekke'de kalınan süre boyunca normal kıyafetle nafile tavaf yapılabilir, Mescid-i Haram'da namaz kılınabilir. Aynı yolculukta ikinci bir umre yapmak isteyenler ise Harem sınırı dışına çıkıp yeniden ihrama girer ve tüm adımları baştan yapar; ikinci umrede de tıraş gerekir. Birden fazla umrenin hükmü için umre yılda kaç defa yapılır yazımıza bakabilirsiniz. Saçı yeni tıraş edilmiş olan erkek için usturayı başından geçirmek yeterlidir.

Tıraşla İlgili Sık Yapılan Hatalar

Tıraşla ilgili hataların çoğu, tıraşın zamanını veya gerekli miktarı bilmemekten kaynaklanır. Diyanet'in fetvalarına göre öne çıkan durumlar ve hükümleri şunlardır:

• Sa'yden önce tıraş olmak: Hanefî mezhebine göre kişi tıraşla ihramdan çıkar, ancak sa'yi yine yapması gerekir; Hac İlmihali'ne göre umre sa'yi ihramdan çıktıktan sonra yapılırsa dem (Harem'de bir koyun veya keçi kesmek) gerekir. Diğer üç mezhepte sa'y rükün olduğundan, sa'y yapılmadıkça umre geçerli olmaz (Hac İlmihali).
• Tıraş olmadan normal kıyafet giymek: İhram yasağıdır; bir gündüz veya bir gece sürerse dem, daha kısa sürerse bir fitre miktarı sadaka gerekir.
• Tıraşı unutmak: Hatırlandığı anda hemen tıraş olunur; arada işlenen ihram yasakları için ayrıca ceza gerekir.
• Yetersiz miktarda kesmek: Birkaç tel saç kesmek Hanefî mezhebinde ihramdan çıkmak için yeterli değildir; en az dörtte bir ölçüsü gözetilmelidir.
• Tıraşı Harem dışında yapmak: Hanefî mezhebinde tıraşın Harem sınırları içinde yapılması gerektiğinden, Mekke'den ayrılmadan tıraş olunmalıdır.

Bir hata yaşandığında yapılması gerekenler için ihram yasağı çiğnenirse ne olur yazısına bakabilir, durumunuzu grup rehberinize ve din görevlisine danışabilirsiniz.

Tıraşı Ertelemek Mümkün mü?

Umrede tıraş için Hanefî mezhebinde belirli bir son vakit yoktur; ancak tıraş olunmadıkça ihram yasakları devam eder. Bu yüzden sa'yi bitirdikten sonra tıraşı gereksiz yere ertelemek, ihram yasaklarını ihlal etme riskini artırır. Özellikle sıcak havada ihram örtüsüyle uzun süre kalmak, yorgunluğu da artırır.

Pratikte en doğru yol, sa'y biter bitmez tıraş olup ihramdan çıkmaktır. Kalabalık nedeniyle berberlerde uzun kuyruk varsa, sa'yleri biten grup üyelerinin birbirini tıraş etmesi veya otele dönüp orada tıraş olmak zaman kazandırır. Sa'yin nasıl bitirileceği için umrede sa'y nasıl yapılır rehberine göz atabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Kaynaklar

1. 1.Kadınlar ihramdan çıkmak için saçlarının ne kadarını kesmelidirler? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
2. 2.Umre tavafını yapıp sa'yini tamamlamadan saç tıraşı olup ihramdan çıkan kişinin ne yapması gerekir? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
3. 3.Umrenin tavaf ve sa'yini yapıp saç tıraşı olmayı unutan kimse ne yapmalıdır? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
4. 4.İhramdan çıkma aşamasına geldiği hâlde saç tıraşı olmadan elbise giyen kişiye ne gerekir? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
5. 5.Vakti geldiğinde sakal tıraşı ile ihramdan çıkılır mı? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
6. 6.Hac İlmihali — Diyanet İşleri Başkanlığı