Umre Duaları: Hangi Anlarda Ne Okunur?

Umre duaları, niyetten sa'yin sonuna kadar ibadetin her adımında okunması tavsiye edilen kısa zikir ve dualardır. Hanefi mezhebine göre ihrama girmek için niyetle birlikte telbiye (ya da onun yerine geçen tesbih, tekbir gibi bir zikir) söylemek gerekir; diğer dualar sünnet veya müstehaptır ve bilmeyen kişi kendi diliyle dua edebilir. Aşağıda her adımda ne okunduğunu Türkçe okunuşu ve anlamıyla sırasıyla bulabilirsiniz. Umrenin yapılışını bütün olarak görmek için umre nasıl yapılır adım adım rehberi yazımıza bakabilirsiniz.

Umre Dualarını Okumak Zorunlu mu?

Umre dualarının büyük kısmını okumak zorunlu değildir; zorunlu olan, ihrama girerken niyetle birlikte telbiye getirmektir. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin aktardığına göre Hanefîler, ihramın niyetle birlikte telbiye veya onun yerine geçen tesbih, tehlil, tekbir gibi bir sözle gerçekleştiğini kabul eder. Tavaf, sa'y ve diğer adımlarda okunan dualar ise sünnete uygun güzel davranışlardır; okunmamaları umreyi geçersiz kılmaz.

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın hac ve umre dua sayfasında tavaf ve sa'y için hazırlanmış dualar yer alır; ancak aynı sayfada Mültezem duası için belirtildiği gibi bu metinlerin belirli yerlerde okunması zorunlu değildir. Kalabalık bir tavafta kitapçıktan okunan uzun dualar yerine, anlamını bildiğiniz kısa dualar ve kendi dilinizle ettiğiniz samimi dua hem daha kolay hem de daha huzurludur.

Umre Duaları Özet Tablosu

Aşağıdaki tablo, umrenin her adımında ne okunduğunu ve bunun hükmünü tek bakışta gösterir. Ayrıntılar, okunuşlar ve anlamlar sonraki bölümlerde sırasıyla yer alır.

Niyet Duası: İhrama Girerken

Umre niyeti, mîkat sınırı geçilmeden önce ihram giyildikten sonra yapılır. Mîkat, Mekke'ye gelenlerin ihramsız geçemeyeceği sınır noktalarıdır. Kerahat vakti değilse niyetten önce iki rekât ihram namazı kılmak sünnettir. Diyanet'in dua listesinde yer alan umre niyeti şöyledir:

• Okunuşu: Allâhümme innî ürîdü'l-umrate fe yessirhâ lî ve tekabbelhâ minnî.
• Anlamı: Allah'ım, umre yapmak istiyorum; bunu bana kolaylaştır ve benden kabul eyle.

Niyet kalple yapılır; bu cümleyi Türkçe söylemek de yeterlidir. Niyetin hemen ardından telbiye getirilir ve ihram yasakları bu andan itibaren başlar. Niyetin ayrıntıları için umre niyeti nasıl edilir yazımıza bakabilirsiniz.

Telbiye: Türkçe Okunuşu ve Anlamı

Telbiye, ihrama giren kişinin Allah'ın davetine icabet ettiğini ilan ettiği zikirdir ve umrenin en bilinen duasıdır. Metni ve Diyanet'in Hac İlmihali'nde verdiği anlamı şöyledir:

• Okunuşu: Lebbeyk, Allâhümme lebbeyk. Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk. İnne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk. Lâ şerîke lek.
• Anlamı: Buyur Allah'ım buyur! Buyur, senin hiçbir ortağın yoktur. Buyur, şüphesiz her türlü övgü, nimet, mülk ve hükümranlık sana mahsustur. Senin ortağın yoktur. (Hac İlmihali; Ebû Dâvûd, Menâsik, 27; Tirmizî, Hac, 13)

Telbiye niyetle birlikte en az bir kez söylenir; sonrasında yol boyunca, namazlardan sonra, yokuş çıkıp inerken ve topluluklarla karşılaşıldığında sık sık tekrarlanması müstehaptır. Erkekler sesli, kadınlar ise yanındakinin duyacağı kadar alçak sesle okur. Diyanet, telbiyeyi üç kez tekrarladıktan sonra tekbir, tehlil ve salavat getirmenin müstehap olduğunu belirtir.

Umrede telbiye, Mekke'ye varıldığında değil, Hacerü'l-Esved istilam edilerek tavafa başlandığında kesilir. İstilam, tavafın başında Hacerü'l-Esved'e el ile işaret ederek onu selamlamaktır.

Harem'e Girerken ve Kâbe'yi İlk Gördüğünüzde

Mescid-i Haram'a, yani Kâbe'nin bulunduğu büyük mescide girerken diğer mescitlere girerken okunan dua okunur. Sağ ayakla girilir ve şu söylenir:

• Okunuşu: Bismillâh, ve's-salâtü ve's-selâmü alâ Rasûlillâh. Allâhümme'ftah lî ebvâbe rahmetik.
• Anlamı: Allah'ın adıyla; salât ve selam Allah'ın Resûlü'ne olsun. Allah'ım, bana rahmet kapılarını aç.

Kâbe'yi ilk gördüğünüzde üç kez tekbir ve tehlil getirilir (Allâhu ekber, lâ ilâhe illallâh) ve dua edilir. Diyanet'in dua listesinde bu an için “Allah'ım! Kâbe'nin şânını, azametini, izzetini ve heybetini artır…” diye başlayan bir dua yer alır; ancak bu an için tek bir zorunlu metin yoktur. Kâbe'yi ilk gördüğünüzde kalbinizden geçenleri kendi dilinizle serbestçe dile getirmeniz yeterlidir.

Tavafa Başlarken ve Tavaf Sırasında

Tavaf, Kâbe'nin etrafında Hacerü'l-Esved hizasından başlayarak yedi kez dönmektir; her dönüşe şavt denir. Tavafa başlamadan önce Hacerü'l-Esved hizasında niyet edilir: “Allah'ım, senin rızan için umre tavafını yedi şavt olarak yapmak istiyorum; bunu bana kolaylaştır ve kabul eyle.” Ardından eller kaldırılarak “Bismillâhi Allâhu ekber” denir ve Hacerü'l-Esved istilam edilir. Bu söz, her şavtın başında Hacerü'l-Esved hizasına gelindiğinde tekrarlanır.

Tavaf boyunca okunması gereken belirli bir dua yoktur. Diyanet'in yayınlarında her şavt için hazırlanmış dualar bulunur; bunları okuyabilir, bildiğiniz dualarla dua edebilir, sessizce tekbir, tehlil ve salavat getirebilir ya da Kur'an okuyabilirsiniz. Kalabalıkta kitapçığa bakarken yürüyüş akışını bozmamaya ve grup halinde yüksek sesle okuyarak başkalarını rahatsız etmemeye dikkat edin. Tavafın uygulaması için umre tavafı nasıl yapılır rehberine bakabilirsiniz.

Rükn-i Yemânî ile Hacerü'l-Esved Arasında Okunan Dua

Rükn-i Yemânî ile Hacerü'l-Esved arasında okunması sünnet olan dua, Bakara suresinin 201. ayetidir. Rükn-i Yemânî, Kâbe'nin Yemen yönüne bakan ve tavafta Hacerü'l-Esved'den hemen önce gelen köşesidir; bu köşeden Hacerü'l-Esved'e kadar olan kısa mesafede şu dua okunur:

• Okunuşu: Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhireti haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr.
• Anlamı: Rabbimiz! Bize dünyada da ahirette de güzellikler ver. Bizi cehennem azabından koru.

Hz. Peygamber'in iki köşe arasında bu duayı okuduğu Ebû Dâvûd'un Sünen'inde rivayet edilir. Diyanet'in tavaf ve sa'y dualarında da her şavtın sonunda bu dua yer alır. Rükn-i Yemânî'ye kalabalık değilse el ile dokunulabilir; öpülmez ve dokunmak için itişmeye gerek yoktur.

Makam-ı İbrahim'de ve Tavaf Namazında

Tavaf bitince Makam-ı İbrahim'in arkasında iki rekât tavaf namazı kılınır; Hanefilere göre bu namaz vaciptir. Makam-ı İbrahim, Hz. İbrahim'in Kâbe'yi inşa ederken üzerine çıktığı rivayet edilen ve bugün cam bir muhafaza içinde duran taştır. Namaza geçmeden önce Bakara suresinin 125. ayetinin ilgili kısmı okunabilir; Hz. Peygamber'in Makam'a yönelirken bu ayeti okuduğu Müslim'in rivayetinde geçer:

• Okunuşu: Vettehızû min makâmi İbrâhîme musallâ.
• Anlamı: İbrahim'in makamından kendinize bir namaz yeri edinin.

Diyanet'e göre birinci rekâtta Fâtiha'dan sonra Kâfirûn, ikinci rekâtta İhlâs suresi okunur. Namaz için Makam'ın arkası efdaldir; kalabalıkta tavaf edenlere eziyet vermemek için Harem'in uygun herhangi bir yerinde kılınabilir, kerahat vaktine denk gelirse sonraya bırakılır. Namazdan sonra serbestçe dua edilir. İmkân varsa Kâbe kapısı ile Hacerü'l-Esved arasındaki Mültezem'de de dua edilir; bu mekânın adabı için Kâbe, Mültezem ve Hacerülesved ziyaret adabı yazımıza bakabilirsiniz.

Mültezem'de Dua

Mültezem, TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Hacerülesved ile Kâbe kapısı arasında kalan yaklaşık 2 metrelik bölümdür. Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre imkân bulunursa ve başkalarına sıkıntı verilmeyecekse göğüs ve yüz Kâbe duvarına dayanarak dua edilir; ancak "bu uygulama günümüzde izdiham nedeniyle pek mümkün olmamaktadır." Mültezem'de dua etmek Hanefî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde müstehap, Şâfiî mezhebinde menduptur; belirli bir dua metni zorunlu değildir ve karşısında durarak uzaktan dua etmek de mümkündür. Dayanak rivayet Ebû Dâvûd'da (Menâsik, 55) geçer.

Zemzem İçerken Okunan Dua

Zemzem, Mescid-i Haram'daki kuyudan çıkan ve Harem'in her yanındaki kaplardan ikram edilen mübarek sudur. Tavaf namazından sonra zemzem içmek sünnettir. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin aktardığı hadiste Hz. Peygamber “Zemzem hangi niyetle ve ne maksatla içilirse ona şifa olur” buyurmuştur (Müsned, III, 357; İbn Mâce, Menâsik, 78); bu nedenle içerken dua edilir. Diyanet'in dua listesinde yer alan zemzem duası şöyledir:

• Okunuşu: Allâhümme innî es'elüke ilmen nâfi'an ve rizkan vâsi'an ve şifâen min külli dâ'.
• Anlamı: Allah'ım! Bana fayda veren bir ilim, geniş ve bereketli bir rızık, her çeşit dert ve hastalıktan tam bir şifa lütfet.

Zemzemi besmeleyle, kıbleye dönerek ve birkaç yudumda içmek güzel görülmüştür. Bu duayı bilmeyen kişi aynı dilekleri kendi diliyle dile getirebilir. Zemzem ve Harem çevresindeki ziyaret noktaları için umrede zemzem ve ziyaret yerleri yazımıza göz atabilirsiniz.

Sa'y Başında Safâ'da ve Sa'y Boyunca

Sa'y, Safâ ile Merve tepeleri arasında Safâ'dan başlayıp Merve'de biten yedi gidiş-geliştir. Müslim'deki Câbir hadisine göre Hz. Peygamber Safâ'ya yaklaşınca Bakara suresinin 158. ayetinin başını okumuş ve “Allah'ın başladığı yerden başlıyorum” diyerek sa'ye Safâ'dan başlamıştır:

• Okunuşu: İnne's-Safâ ve'l-Mervete min şeâirillâh.
• Anlamı: Şüphesiz Safâ ile Merve, Allah'ın (dininin) nişanelerindendir.

Safâ'ya çıkınca Kâbe'ye doğru dönülür, eller dua için kaldırılır, tekbir ve tehlil getirilir. Aynı hadiste geçen tehlil üç kez tekrarlanır ve aralarında dua edilir:

• Okunuşu: Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr. Lâ ilâhe illallâhu vahdeh, enceze va'deh, ve nasara abdeh, ve hazeme'l-ahzâbe vahdeh.
• Anlamı: Allah'tan başka ilah yoktur; O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'na mahsustur ve O her şeye kadirdir. Allah'tan başka ilah yoktur; O tektir. Vaadini yerine getirdi, kuluna yardım etti ve düşman toplulukları tek başına yendi.

Sa'y boyunca okunacak belirli bir dua yoktur; Diyanet'in yedi şavt için hazırladığı dualar okunabilir ya da serbestçe dua edilir. Yeşil ışıklarla işaretli bölümde erkekler hafifçe koşar (hervele), kadınlar normal yürür; burada “Rabbiğfir verham” (Rabbim, bağışla ve merhamet et) gibi kısa dualar yaygın olarak okunur. Merve'ye varıldığında da Safâ'daki gibi Kâbe yönüne dönülüp dua edilir. Sa'yin adımları için umre sa'yi nasıl yapılır rehberimize bakabilirsiniz.

Arapça Bilmeyenler Nasıl Dua Etmeli?

Arapça bilmeyenler umre dualarını Türkçe anlamlarıyla, kendi dillerinde okuyabilir; dua her dilde yapılabilir. Diyanet'in hac ve umre dualarını okunuş ve anlamlarıyla derleyen resmî sayfası hacumreegitim.hac.gov.tr/dualar adresindedir. Telbiye ve Rabbenâ âtinâ gibi kısa metinleri yola çıkmadan ezberlemek, uzun duaları ise anlamını bilerek okumak en pratik yoldur. Okunuşundan emin olmadığınız bir metni kalabalıkta hatalı okumaya çalışmak yerine aynı dileği Türkçe ifade etmek daha doğrudur.

Duaları küçük bir karta ya da telefonunuzun not uygulamasına yazmak işinizi kolaylaştırır; ancak tavaf sırasında ekrana bakarak yürümek çarpışmalara yol açabilir. Konaklama boyunca genel zikir düzeni ve dua adabı için umrede zikir ve dua rehberi, duanın makbul sayıldığı mekânlar için duanın kabul olduğu yerler yazılarımızı okuyabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Kaynaklar

1. 1.Dualar — Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü
2. 2.Telbiye nedir? — Diyanet Haber
3. 3.Tavaf namazı nasıl kılınır? — Diyanet Haber
4. 4.Telbiye — TDV İslâm Ansiklopedisi
5. 5.Hac İlmihali — Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü
6. 6.Zemzem — TDV İslâm Ansiklopedisi
7. 7.Mültezem — TDV İslâm Ansiklopedisi