Hanefî mezhebine göre umrenin farzları (ihram ve tavaf) ile vacipleri (sa'y ve saç tıraşı ya da kısaltma) kadın ve erkek için aynıdır; farklar uygulama biçimindedir. Erkekler dikişsiz iki parça ihram giyer, tavafta ıztıba ve ilk üç şavtta remel yapar, sa'yde yeşil ışıklar arasında hızlı yürür, telbiyeyi sesli okur ve saçını tıraş eder ya da kısaltır. Kadınlar kendi tesettür kıyafetleriyle ihrama girer, yalnızca yüzlerini açık tutar, remel ve hervele yapmaz, telbiyeyi sessiz okur ve saçlarının ucundan kısaltır.
Umrede kadın ve erkek aynı ibadeti aynı rükünlerle yapar; ihram, tavaf, sa'y ve saç kesme ikisi için de geçerlidir. Farklar ibadetin şartlarında değil, uygulama biçimindedir: ihram kıyafeti, tavaftaki ıztıba ve remel, sa'ydeki hızlı yürüyüş, telbiyenin sesi ve ihramdan çıkarken saçın nasıl kesileceği. Bu yazıda bu farkları karşılaştırmalı olarak ele alıyoruz. Mahrem, adet dönemi ve tesettür gibi kadınlara özgü konuların genel çerçevesi için kadınlar için umre rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Umrede kadın ve erkek için neler aynıdır?
Umrenin farzları ve vacipleri kadın ve erkek için aynıdır. Diyanet'in esas aldığı Hanefî mezhebine göre umrenin farzları ihram ve tavaf, vacipleri ise sa'y ile saç tıraşı veya kısaltmadır; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde bu dördü de rükündür. İhram, niyet ve telbiye ile girilen ve bazı helallerin geçici olarak yasaklandığı özel haldir; tavaf Kâbe'nin etrafında yedi şavt (tur) dönmek, sa'y ise Safâ ile Merve tepeleri arasında yedi şavt gidip gelmektir.
İhrama mikatta (ihramsız geçilmemesi gereken sınır noktası) girilmesi, ihram yasaklarına uyulması ve tavafın sa'yden önce yapılması da herkes için geçerli kurallardır. Aşağıdaki farklar bu ortak çerçevenin içinde kalır; hiçbiri umrenin geçerliliğini kadın ya da erkek lehine değiştirmez.
Kadın ve erkek arasındaki uygulama farkları
Aşağıdaki tablo, Diyanet kaynaklarında ve Hanefî mezhebinde yer alan başlıca uygulama farklarını özetler. Ayrıntılar tablonun altındaki bölümlerde açıklanmıştır.
| Konu | Erkek | Kadın |
|---|---|---|
| İhram kıyafeti | Dikişsiz iki parça örtü (izar ve rida; tercihen beyaz) | Her zamanki tesettür kıyafeti, başörtüsü, çorap ve ayakkabı |
| Baş ve yüz | Baş ve yüz örtülmez | Baş örtülür, yüz açık bırakılır |
| Ayakkabı | Topukları ve ayak üstündeki âşık kemiklerini açıkta bırakan terlik veya sandalet | Normal ayakkabı ve çorap giyilebilir |
| Telbiye | Yüksek sesle okunur | Sessizce okunur |
| Iztıba | Tavaf boyunca sağ omuz açık bırakılır | Uygulanmaz |
| Remel | Tavafın ilk üç şavtında çalımlı, canlı yürüyüş | Uygulanmaz |
| Sa'yde hervele | Yeşil ışıklı bölümde hızlı yürüyüş | Normal tempoda yürünür |
| Eldiven | — | Hanefî mezhebine göre giyilebilir; Mâlikî, Hanbelî ve Şâfiî'nin mutemet görüşünde sakıncalıdır |
| İhramdan çıkış | Saçı tıraş etmek veya kısaltmak | Saçın en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar kesmek |
İhram kıyafetinde kadın ile erkek arasındaki fark nedir?
Erkeklerin ihramı, bele sarılan izar ve omuza alınan rida adlı iki parça dikişsiz örtüden oluşur. İhramlı erkek dikişli elbise giyemez, başını ve yüzünü örtemez. Diyanet'e göre ridanın uçlarını birbirine bağlamak veya iğneyle tutturmak mekruhtur; buna karşılık kemer, saat, gözlük gibi aksesuarlar ihram yasağı kapsamına girmez. Ayakkabıda topukların ve ayak üstündeki âşık kemiklerinin açık kalması gerekir; bu nedenle arkası kayışlı terlik veya sandalet tercih edilir. Giyiliş adımları için umre ihramı nasıl giyilir rehberimize bakabilirsiniz.
Kadınlar için ayrı bir ihram kıyafeti yoktur. Diyanet'in ifadesiyle kadınlar umrede de elbise, başörtüsü, çorap ve ayakkabı gibi her zaman giydikleri kıyafetleri giyer; yalnızca yüzlerini örtmez. Renk şartı bulunmaz, önemli olan kıyafetin bedeni örten, bol ve şeffaf olmayan bir tesettür kıyafeti olmasıdır. Eldiven, kumaş seçimi ve pratik öneriler için kadın ihramı ve kıyafeti yazımızı okuyabilirsiniz.
Tavafta ıztıba ve remel kimler için sünnettir?
Iztıba ve remel yalnızca erkekler için sünnettir; kadınlar tavafı normal şekilde yürüyerek yapar. Diyanet'in Hac İlmihali kadınlara "mümkün olduğu kadar tenha yerden tavaf etmeye çalışmalarını" tavsiye eder. Iztıba, ihramlı erkeğin tavaf sırasında ridayı sağ koltuğunun altından geçirip sol omzunun üzerine atarak sağ omzunu açık bırakmasıdır. Remel ise tavafın ilk üç şavtında adımları kısaltıp omuzları hafifçe silkeleyerek canlı ve heybetli yürümektir.
Bu iki uygulama, ardından sa'y yapılacak tavaflarda, dolayısıyla umre tavafında söz konusudur. Remel sünnet olduğu için kalabalık yüzünden yapılamadığında tavafın geçerliliği etkilenmez; kimseyi itmeden, akışa uyarak yürümek daha doğrudur. Tavafın başlangıcı, şavtların sayılması ve okunacak dualar için umre tavafı nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
Sa'yde hızlı yürüme kadınlar için de geçerli mi?
Hayır. Sa'yde yeşil ışıklarla işaretlenmiş bölümde hızlı yürümek (hervele) yalnızca erkekler içindir; kadınlar sa'yin tamamını normal tempoda yürür. Rivayete göre bu bölüm, Hz. Hâcer'in su ararken koştuğu vadinin yerini gösterir; erkekler bu kısımda adımlarını hızlandırır.
Sa'yin diğer kuralları kadın ve erkek için aynıdır: sa'y tavaftan sonra yapılır, Safâ'dan başlar ve Merve'de biter; Safâ'dan Merve'ye her gidiş bir şavt sayılır. Sa'y için abdestli olmak sünnettir. Adım adım uygulama için umre sa'yi nasıl yapılır rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Telbiye neden erkekler için sesli, kadınlar için sessizdir?
Telbiye, ihrama girildiğinde başlayıp umrede tavafa başlayana kadar okunan Lebbeyk duasıdır. Diyanet'e göre erkekler telbiye, tekbir, tehlil ve salavatı yüksek sesle getirir; kadınlar ise bunları yüksek sesle söylemez, kendi duyacakları kadar sessiz okur.
Bu fark, kadınların telbiye getirmeyeceği anlamına gelmez; sünnet olan telbiyeyi kadınlar da okur, yalnızca sesini yükseltmez. Grup halinde ihrama girildiğinde erkeklerin sesli, kadınların sessiz telbiyesi aynı anda sürer. Telbiyenin metnini ihrama girmeden önce ezberlemek veya yanınızda yazılı bulundurmak, grup halinde okurken kolaylık sağlar; metin ve anlamı için telbiye ve umre duaları, niyetin nasıl edileceği için umre niyeti nasıl edilir yazılarımıza bakabilirsiniz.
İhramdan çıkarken tıraş ve kısaltma nasıl farklıdır?
Erkekler ihramdan çıkarken saçlarını tamamen tıraş eder (halk) ya da kısaltır (taksir). Hanefî mezhebine göre kısaltmada başın en az dörtte birindeki saçların uçlarından kesilmesi gerekir; tamamen tıraş olmak daha faziletli kabul edilir. Umre programının sonunda Harem çevresindeki berberler yoğun olabildiğinden grubunuzun belirlediği saati takip etmek zaman kazandırır.
Kadınların saçlarını tıraş etmeleri gerekmez; onlara düşen saçlarını kısaltmaktır. Diyanet'in fetvasına göre ihramlı kadının ihramdan çıkmak için saçının en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar kesmesi yeterlidir; Hac İlmihali'ne göre bu miktardan az kesilirse dem gerekir. Kadınlar bu işlemi otel odası gibi kapalı bir ortamda, bir mahremi veya başka bir kadın yardımıyla yapabilir. Ayrıntılar için umrede tıraş olma adabı yazımıza bakabilirsiniz.
Kadınlara özgü durumlar: adet dönemi ve mahrem
Kadınlar için umreyi en çok etkileyen iki konu adet dönemi ve mahrem meselesidir. Adet (hayız) dönemindeki kadın ihrama girebilir ve tavaf dışındaki görevleri yapabilir; umre tavafını ise temizlendikten sonra yapar. Temizlenmeden Mekke'den ayrılmak zorunda kalınması gibi durumların hükmünü adet döneminde umre ve tavaf yazımızda mezhep görüşleriyle anlattık.
Mahrem konusunda ise hem fıkhi görüşler hem de Suudi Arabistan'ın fiili uygulaması önemlidir; iki boyut birbirinden farklı olabilir. Diyanet'in Hac İlmihali, mezhep görüşlerini aktardıktan sonra diğer şartları taşıyan müslüman bir kadının can, mal ve namus güvenliği sağlandığı takdirde yanında eşi veya mahremi bulunma şartı aranmadan hacca gidebileceği sonucuna varır; şahsî durumunuz için müftülüğe danışabilirsiniz. Suudi tarafında ise Hac ve Umre Bakanlığı'nın sıkça sorulan sorular sayfası, kadınların mahremsiz umre yapmasına izin verildiğini belirtir. Mezheplerin görüşlerini, Diyanet'in güvenilir organizasyon yaklaşımını ve güncel vize uygulamasını umrede kadın için mahrem şartı yazımızda bulabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Kaynaklar
- 1.Umre nasıl yapılır? — Diyanet Haber (Diyanet İşleri Başkanlığı)
- 2.Sa'y — TDV İslâm Ansiklopedisi
- 3.İhramlının gözlük, saat, kemer, toka vb. aksesuarlar takması veya atel, bandaj gibi sargı malzemeleri kullanması ceza gerektirir mi? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
- 4.İhramlı kişinin giymesi gereken ayakkabı nasıl olmalıdır? Bu kimse ökçesi kemerli terlik giyebilir mi? — Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu
- 5.Hac İlmihali — Diyanet İşleri Başkanlığı
- 6.Fetvalar — Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü
- 7.İhram — TDV İslâm Ansiklopedisi
- 8.Hac ve Umre Bakanlığı — Sıkça Sorulan Sorular — Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı
İlgili hizmet sayfalarımız
Bu yazıdaki konuyla doğrudan ilgili, sitemizdeki ayrıntılı sayfalar.
- 7, 10, 14 ve 20 günlük umre paketleriSüreleri, program içeriklerini ve kalkış dönemlerini yan yana karşılaştırın.
- Umre turlarıGüncel umre programlarımız ve dönem seçenekleri.
- Umre fiyatlarıFiyatı belirleyen faktörler, dönem farkları ve ödeme seçenekleri.
- 10 Günlük Umre TuruGün gün program, konaklama ve hizmet kapsamı.
- 14 Günlük Umre TuruGün gün program, konaklama ve hizmet kapsamı.
İslamtur Din Hizmetleri Danışmanı
İslamtur Yayın Kurulu
İslamtur Bilgi Merkezi, hac ve umre yolculuğunu planlayan misafirler için dinî ve pratik rehberler hazırlar. Kişisel dinî durumlarınız için din görevlisine danışmanızı öneririz. Bu yazıyla ilgili sorularınız için bizimle iletişime geçin.
